Hesaplama Rehberleri

Islah Nedir? Islah Dilekçesi Örneği ve Islah Süresi (HMK 176–182)

Islah, davada yapılan usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmektir. Tahkikat bitene kadar ve aynı davada bir kez yapılır. Süreler, 2026 talep artırımı kuralı ve dilekçe örneği.

Güncellendi: 10 dk okuma
95 görüntülemePaylaş
Islah Nedir? Islah Dilekçesi Örneği ve Islah Süresi (HMK 176–182)
Bu yazıda

Islah, davanın taraflarından birinin daha önce yaptığı bir usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesidir (HMK m. 176/1). Tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir ve aynı davada taraflar ıslah yoluna ancak bir kez başvurabilir (HMK m. 176/2, 177/1). Islah sözlü veya yazılı yapılır; kısmen ıslahta düzeltilen işlemi yapmak için bir haftalık süre verilir, davayı tamamen ıslah eden taraf ise bir hafta içinde yeni dava dilekçesi vermek zorundadır (HMK m. 180, 181).

Bu rehberde ıslahın hukuki anlamını, ıslah süresini, bilirkişi raporundan sonra ne yapılacağını, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren talep artırımı kuralını ve kullanıma hazır bir ıslah dilekçesi örneğini bulacaksınız. Artırılan tutarın harcını hesaplamak için ayrı bir araç vardır; harç bölümünde bağlantısını veriyorum.

Dilekçeden önce hangi yolu kullandığınızı belirleyin

Islah öncesinde işlemin niteliği, dava tarihi ve türü, yargılama aşaması, önceki ıslah kullanımı ile harç ve teminat durumu kontrol edilir; 7589 sayılı Kanun nedeniyle eski bir dilekçenin başlığını değiştirerek kullanmak yeterli değildir.

Islah öncesi dosya kontrolü
KontrolSorulacak soruNeden gerekli?
İşlemin niteliğiUsul işlemi mi düzeltiliyor, talep mi artırılıyor?Islah ile ayrı talep artırımı yollarını ayırmak için.
Dava tarihi ve türüDava hangi tarihte ve hangi türde açıldı?Geçiş hükümlerini doğru değerlendirmek için.
Yargılama aşamasıTahkikat sona erdi mi?Rapor tarihini tek başına son süre saymamak için.
Önceki işlemBu taraf daha önce ıslah kullandı mı?Aynı davadaki bir kez sınırını kontrol etmek için.
Harç ve teminatArtırım harcı ve takdir edilen teminat var mı?İki ayrı ödeme yükümlülüğünü karıştırmamak için.

7589 sayılı Kanun ile getirilen talep artırımı ve geçiş hükümleri nedeniyle, eski bir dilekçenin başlığını değiştirerek kullanmak yeterli değildir. Aşağıdaki örneği işleminizin hukuki yolunu belirledikten sonra uyarlayın.

Islah dilekçesinden önce: Düzeltilecek işlemi belirle, Tarih ve aşamayı kontrol et, Önceki ıslahı araştır, Harç ve işlemi tamamla.
Islah dilekçesinden önce. Bilirkişi raporu tarihi tek başına ıslah için bağımsız bir son süre oluşturmaz.

Islah ne demek? Hukuki anlamı

Islah kelimesi Arapça kökenlidir ve Türk Dil Kurumu sözlüğünde “iyileştirme” anlamına gelir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda ise teknik bir anlamı vardır: taraf, davada kendi yaptığı bir usul işlemini düzeltir. Bu işlem dava dilekçesi, cevap dilekçesi, talep sonucu veya delil bildirimi olabilir.

Islahın asıl işlevi, yazılı yargılamada dilekçeler aşamasından sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağını aşmaktır. HMK m. 141’e göre taraflar iddia ve savunmalarını cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle serbestçe genişletebilir; dilekçeler karşılıklı verildikten sonra bu artık mümkün değildir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, bu konuda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümlerini saklı tutar. Basit yargılama usulünde ise iddianın genişletilmesi yasağı dava açılmasıyla, savunmanın genişletilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başlar (HMK m. 319).

Uygulamada en sık görülen ıslah örnekleri şunlardır:

  • Dava dilekçesinde düşük gösterilen alacak tutarının artırılması (talep sonucunun kısmen ıslahı).
  • Dava dilekçesine yazılması unutulan vakıaların veya taleplerin eklenmesi.
  • Davalının cevap dilekçesindeki savunmasını genişletmesi.

Davayı ıslah etmek ne demek?

“Davayı ıslah etmek”, davanın tamamen ıslah edilmesini anlatır. Bu durumda ıslah, tarafın gösterdiği noktadan itibaren bütün usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur (HMK m. 179/1). Davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren taraf, bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır (HMK m. 180). Günlük dilde talep tutarını artırmak için de “davayı ıslah ettim” denir; teknik olarak bu, talep sonucunun kısmen ıslahıdır.

Islah ne zamana kadar yapılır? Islah süresi

Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir (HMK m. 177/1). Yargıtayın bozma veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde, mahkeme tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erinceye kadar yine ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ıslahla ortadan kaldırılamaz (HMK m. 177/2).

Islah beyanından sonra işleyen bir haftalık süreler kesindir; kaçırılırsa ıslah hiç yapılmamış gibi yargılamaya devam edilir. Kanundaki süreleri şöyle özetleyebilirim:

Islah ne zamana kadar yapılır? Islah süresi
İşlemSüreSüre kaçırılırsaDayanak
Islah beyanıTahkikat sona erinceye kadarTahkikat bittikten sonra ıslah yapılamazHMK m. 177
Hakimin takdir ettiği teminatın yatırılmasıBir haftaIslah yapılmamış sayılırHMK m. 178
Kısmen ıslahta düzeltilen işlemin yapılmasıBir haftaIslah hiç yapılmamış gibi devam edilirHMK m. 181
Tamamen ıslahta yeni dava dilekçesiBildirimden itibaren bir haftaIslah hakkı kullanılmış sayılır, ıslah hiç yapılmamış gibi devam edilirHMK m. 180
Artırılan değer için peşin harçTakip eden celseye kadarHarç tamamlanmadıkça davaya devam olunmazHarçlar Kanunu m. 30

Islah sözlü veya yazılı yapılabilir. Karşı taraf duruşmada hazır değilse veya ıslah duruşma dışında yapılıyorsa yazılı talep ya da tutanak örneği, haber vermek amacıyla karşı tarafa bildirilir (HMK m. 177/3). Kısmen ve tamamen ıslahta ıslahın etkisi ile korunan işlemler aşağıdaki tabloda ayrıca yer alıyor.

Bilirkişi raporundan sonra ıslah süresi

Kanunda “bilirkişi raporundan sonra şu kadar gün içinde ıslah yapılır” şeklinde ayrı bir süre yoktur. Sınır yine tahkikatın sona ermesidir. Alacak davalarında tutar çoğu zaman bilirkişi hesabıyla netleştiği için ıslah genellikle rapordan sonra gündeme gelir; bu nedenle iki süreyi birbirine karıştırmamak gerekir:

  • Rapora itiraz süresi, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu süre içinde başvuran tarafa, bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m. 281/1).
  • Islah için kanuni sınır tahkikatın sonudur. Mahkeme, harç veya işlem için ara kararla ayrıca süre belirleyebilir (HMK m. 90/1); bu süreye uymak gerekir.

Rapora itiraz dilekçesinin nasıl yazılacağını ayrıntılı olarak bilirkişi raporuna itiraz rehberinde anlattım. Kısmi dava açtıysanız, aşağıda anlattığım 2026 tarihli talep artırımı yolu ıslaha başvurmadan da kullanılabilir.

Tam ıslah ve kısmi ıslah arasındaki fark

Kısmen ıslah bir veya birkaç usul işlemini kapsar ve işlemin bir hafta içinde yeniden yapılmasını gerektirir; tamamen ıslah davanın tamamını kapsar ve bir hafta içinde yeni dava dilekçesi verilmesi gerekir. İkrar, tanık ifadeleri ve bilirkişi raporları gibi işlemler ıslahla geçersiz kılınamaz.

Tam ıslah ve kısmi ıslah arasındaki fark
Kısmen ıslahTamamen ıslah
KapsamBir veya birkaç usul işlemi (ör. talep sonucu)Davanın tamamı, dava dilekçesi dahil
EtkisiIslah edilen işlem, tarafın gösterdiği noktadan itibaren yapılmamış sayılır (HMK m. 179/1)Tarafın gösterdiği noktadan itibaren bütün usul işlemleri yapılmamış sayılır (HMK m. 179/1)
Yapılacak işIslah edilen işlemin bir hafta içinde yeniden yapılması (HMK m. 181)Bir hafta içinde yeni dava dilekçesi (HMK m. 180)
Süre kaçarsaIslah hiç yapılmamış gibi devam edilirIslah hakkı kullanılmış sayılır, ıslah yapılmamış gibi devam edilir
Korunan işlemlerİkrar, tanık ifadeleri, bilirkişi rapor ve beyanları, keşif ve isticvap tutanakları, koşulları varsa yemin (HMK m. 179/2)Aynı işlemler ıslahla geçersiz kılınamaz (HMK m. 179/2)

İkrar ve delil tutanaklarının korunması önemlidir: taraf ıslahla aleyhine olan bir tanık beyanını veya bilirkişi raporunu dosyadan çıkaramaz. Bunlar ancak ıslahtan sonraki tahkikata göre göz önünde tutulması gerekmiyorsa yapılmamış sayılır (HMK m. 179/3). Davayı uzatmak veya karşı tarafı rahatsız etmek amacıyla yapılan ıslah dikkate alınmaz; ıslaha başvuran karşı tarafın zararlarını ödemeye ve 500 TL’den 5.000 TL’ye kadar disiplin para cezasına mahkum edilir (HMK m. 182).

Belirsiz alacak davasında ıslah olur mu? 2026 talep artırımı

7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107 yürürlükten kaldırıldı; alacağın yalnız bir kısmı dava edildiğinde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda m. 107 uygulanmaya devam eder.

31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107’yi yürürlükten kaldırdı ve kısmi davayı düzenleyen HMK m. 109’a dördüncü fıkrayı ekledi. Yeni kurala göre alacağın yalnız bir kısmı dava edildiğinde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Geçiş hükmü de var: 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin 10. fıkrasına göre kaldırılan m. 107, kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder. Eski m. 107’de alacak, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucunda belirlenebildiğinde talep iddianın genişletilmesi yasağına bağlı olmadan artırılabiliyordu. HMK m. 109/4’e eklenen yeni fıkra için 7589 sayılı Kanunda ayrı bir geçiş hükmü bulunmuyor.

Kısa cevap şu: Belirsiz alacak davası da HMK’ya tabi olduğu için ıslah yolu kapalı değildir. Ancak 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davasında eski m. 107’deki artırım, kısmi davada da yeni m. 109/4’teki artırım, ıslaha başvurmadan kullanılabilen ayrı yollardır.

Belirsiz alacak davasında ıslah olur mu? 2026 talep artırımı
IslahKısmi davada talep artırımıEski belirsiz alacak davası
DayanakHMK m. 176–182HMK m. 109/4 (7589 s. Kanun)Mülga HMK m. 107 (geçici m. 1/10)
Hangi davadaHer davadaAlacağın bir kısmının dava edildiği davalar31.07.2026’dan önce açılan belirsiz alacak davaları
Kaç kezAynı davada bir kezBir defaya mahsusAlacak belirlenebildiğinde
Ne zamana kadarTahkikatın sonuna kadarTahkikatın sonuna kadarAlacak belirlenebildiği anda
ZamanaşımıKanunda artırılan kısım için dava tarihinde kesilme hükmü yokArtırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılırEski hükme göre

Zamanaşımının hangi işlemle kesildiği ve yeniden başladığı konusunu zamanaşımı süreleri rehberinde tablolarla anlattım.

Islah harcı ne kadar?

Talep artırıldığında harç yalnız artırılan tutar üzerinden hesaplanır. 2026 tarifesinde nispi karar ve ilam harcı binde 68,31’dir; bunun dörtte biri peşin alınır, kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (Harçlar Kanunu m. 28/a). Ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin oran yirmide birdir.

Peşin harç = artırılan tutar × 0,06831 ÷ 4

Varsayımsal örnek: Talep 100.000 TL’den 300.000 TL’ye çıkarılırsa artış 200.000 TL’dir ve peşin harç 200.000 × 0,06831 ÷ 4 = 3.415,50 TL olur. Sırf talep artırıldığı için yeni başvurma harcı alınmaz. Değer, dava dilekçesinde bildirilenden fazla çıkarsa yalnız o celse için yargılamaya devam edilir; takip eden celseye kadar eksik peşin harç tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz (Harçlar Kanunu m. 30). Harcı karşı taraf öderse işleme devam edilir ve bu ödeme hükümde dikkate alınır (m. 32). HMK m. 178’deki teminat ise harçtan ayrı bir yükümlülüktür.

Tutarı kendi dosyanıza göre görmek için ıslah harcı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Araç eski talep ile artırım sonrası toplam talep arasındaki farkı ve ölüm ya da cismani zarar davalarındaki indirimli oranı birlikte hesaplar.

Artırılan tutarın peşin harcını ve uygulanan oranı tek ekranda görün.

Islah harcını hesapla

Islah dilekçesi nasıl yazılır?

Islah dilekçesinde mahkeme, dosya numarası ve taraflar yazılır; kısmen mi tamamen mi ıslah edildiği ve hangi işlemin düzeltildiği belirtilir, talep artırılıyorsa eski tutar ile artırım sonrası toplam talep yazılır ve artırılan tutarın peşin harcı yatırılır.

  1. Mahkemeyi, dosya esas numarasını ve tarafları yazın.
  2. Kısmen mi, tamamen mi ıslah ettiğinizi ve hangi işlemi düzelttiğinizi açıkça belirtin.
  3. Talep artırıyorsanız eski tutarı ve artırım sonrası toplam talebi yazın. Yalnız eklenen tutarı yazmak hesap karışıklığına yol açar.
  4. Gerekçeyi kısaca açıklayın. Bilirkişi raporuna dayanıyorsanız rapor tarihini ve hesaplanan tutarı belirtin.
  5. Artırılan tutarın peşin harcını yatırın; mahkeme teminat takdir ederse bir hafta içinde veznede olmalıdır.

Islah dilekçesi örneği (talep artırımı)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantezli yerleri dosyanıza göre doldurun; dilekçeyi kendi davanızın vakıalarına göre uyarlayın.

[…] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

DOSYA NO: [20.. / … Esas]
ISLAH EDEN DAVACI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No]
VEKİLİ: [Varsa avukatın adı soyadı ve adresi]
DAVALI: [Ad Soyad / Unvan]
KONU: Dava dilekçemizdeki talep sonucunun HMK m. 176 ve devamı maddeleri uyarınca kısmen ıslahı ile [eski tutar] TL olan talebimizin [yeni toplam tutar] TL’ye yükseltilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında [alacak türü] talebiyle [tarih] tarihinde dava açtık ve talebimizi dava dilekçesinde [eski tutar] TL olarak gösterdik.

2. Dosyaya sunulan [tarih] tarihli bilirkişi raporunda alacağımız [hesaplanan tutar] TL olarak hesaplanmıştır.

3. Bu nedenle talep sonucumuzu ıslah ediyor, [eski tutar] TL olan talebimizi [artış tutarı] TL artırarak toplam [yeni toplam tutar] TL’ye yükseltiyoruz. Artırılan tutarın peşin harcı yatırılmıştır.

HUKUKİ NEDENLER: HMK m. 176–182, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığım nedenlerle talep sonucumuzun ıslahının kabulüne, [yeni toplam tutar] TL’nin [faiz başlangıcı ve türü] ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.

[Tarih]
[Ad Soyad / Vekil, imza]

Sık sorulan sorular

Cevap dilekçesinin ıslahı olur mu?

Evet. HMK m. 176 ıslah hakkını “taraflardan her biri” için tanır; davalı da cevap dilekçesindeki savunmasını ıslah yoluyla genişletebilir veya değiştirebilir. Aynı davada bir kez kullanılabilme ve tahkikat sonuna kadar yapılma sınırı davalı için de geçerlidir.

2 defa ıslah olur mu?

Hayır. Aynı davada taraflar ıslah yoluna ancak bir kez başvurabilir (HMK m. 176/2). Kısmi davada HMK m. 109/4’e dayanan bir defalık talep artırımı ise ıslahtan ayrı bir yoldur.

Islaha itiraz edilmezse ne olur?

Islah tek taraflı bir usul işlemidir; geçerliliği karşı tarafın kabulüne bağlı değildir ve karşı tarafa yalnız bilgi amacıyla bildirilir (HMK m. 177/3). Süre, tek hak ve teminat gibi kanuni koşulları hakim kendiliğinden gözetir (HMK m. 33). Artırılan kısım için zamanaşımı savunması ise ileri sürülmedikçe hakim tarafından dikkate alınamaz (TBK m. 161).

İşe iade davasında ıslah olur mu?

Kural olarak evet. İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 sayılı Kanun m. 7); basit yargılamada hüküm bulunmayan konularda yazılı yargılama hükümleri uygulandığından ıslaha ilişkin HMK m. 176–182 bu davalarda da geçerlidir (HMK m. 322). Islah, işe iade için öngörülen bir aylık arabulucuya başvuru ve iki haftalık dava açma sürelerini (İş Kanunu m. 20) yeniden başlatmaz.

Kısmi ıslah nedir?

Davanın tamamı yerine yalnız bir veya birkaç usul işleminin düzeltilmesidir; en bilinen örneği talep sonucunun artırılmasıdır. Islah eden tarafa düzelttiği işlemi yapması için bir haftalık süre verilir; işlem yapılmazsa ıslah hiç yapılmamış gibi devam edilir (HMK m. 181).

Bilirkişi raporundan sonra ıslah ne zamana kadar yapılır?

Rapordan sonra ıslah için kanunda ayrı bir süre yoktur; ıslah tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir (HMK m. 177/1). Rapora itiraz süresi ise tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 281). Mahkeme ara kararla süre verdiyse o süreye uyun.

Kaynaklar

Güncelleme geçmişi

  1. Güncel

    Dilekçe örneğinden önce dava türünü, tarihleri, yargılamanın aşamasını ve daha önce ıslah yapılıp yapılmadığını kontrol etmeye yarayan bir tablo eklendi. Konuyu özetleyen bir infografik eklendi.

  2. Yazı ıslahın ne olduğu, süresi ve dilekçesi üzerine genişletildi. HMK m.176–182 açıklaması, süre tablosu, tam ve kısmi ıslah karşılaştırması, ıslah ile kısmi davada talep artırımı arasındaki fark, bilirkişi raporundan sonraki süre, yer tutuculu dilekçe örneği ve 6 SSS eklendi.

  3. Belirsiz alacak davasında talebin ek harç ödemeden artırılabileceği yönündeki yanlış genelleme düzeltildi. Ek peşin harç formülü 100.000 TL'den 300.000 TL'ye artış örneğiyle (3.415,50 TL) verildi; 7589 sayılı Kanunla HMK m.107'nin kaldırıldığı, kısmi davada m.109'a eklenen artırım hükmü ve geçiş kuralı açıklandı.

  4. Yazı yayımlandı.

Yazar

Yazılım geliştirici · Hukuki teknoloji ve anlamsal arama

Adalet ve İşletme mezunu. Anlamsal arama sistemleri üzerine çalışır; incelediği yargı kararlarına ilişkin kendi bilgi ve uzmanlık alanları çerçevesinde değerlendirmeler paylaşır.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. Bu yazıya ilk yorumu siz yapın!

← Tüm blog yazılarına dön