Dilekçe Özeti Nasıl Yazılır? Hukuki Belge Özetleme Rehberi

Son güncelleme: 23 Ekim 2026. Bu rehber dilekçe özetinin nasıl yazıldığını ve yapay zekâ ile hazırlanan özetin nasıl denetleneceğini anlatır. Özeti hazır bir araçla çıkarmak isterseniz belge ve dilekçe özetleme uygulamasını kullanabilirsiniz; ücretsiz kullanım hesabınıza tanımlı haklarla sınırlıdır ve üretilen özet kaynak belgeyle karşılaştırılmalıdır.

Kısaca: dilekçe özeti nasıl yazılır?

Dilekçe özeti, dilekçeyi veren tarafın dayandığı vakıaları, delilleri, hukuki sebepleri ve talep sonucunu o tarafın beyanı olarak kısaltan metindir. Gerekçeli kararda tarafların iddia ve savunmalarının özeti yer aldığı için (HMK m. 297/1-c) özet genellikle “Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:” gibi bir girişle başlar, iddiaları “…olduğunu, …ettiğini” biçiminde virgülle bağlanan dolaylı anlatımla aktarır ve “…talep ve dava etmiştir.” gibi tek bir yüklemle biter. İyi bir özet tarafın iddiasını mahkemenin kabul ettiği bir olgu gibi yazmaz; taraf sıfatlarını, tarihleri, tutarları ve talepleri kaynakla aynı biçimde korur, kaynakta olmayan bilgi eklemez.

Dilekçe özeti nerede kullanılır?

• Gerekçeli karar: HMK m. 297/1-c, hükmün tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları kapsamasını ister. Kararın iddia ve savunma bölümleri bu özetlerden oluşur.
• Ön inceleme ve tensip hazırlığı: Mahkeme ön incelemede uyuşmazlık konularını tam olarak belirler (HMK m. 137). Dilekçelerin kısa özeti, çekişmeli noktaları ve toplanacak delilleri görmeyi kolaylaştırır.
• Dosya inceleme ve duruşma notu: Uzun dosyada hangi tarafın neyi ileri sürdüğünü tarih sırasıyla görmeye yarar.
• Avukatlık büroları: Müvekkile durum raporu, dosya devri ve karşı tarafın dilekçesine cevap hazırlığında kullanılır.

Özetin iskeleti: dilekçede kanunen neler bulunur?

Özetin hangi bölümlerden oluşacağını dilekçenin kanuni içeriği belirler. Dava dilekçesinde davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, dayanılan hukuki sebepler ve açık bir talep sonucu bulunur (HMK m. 119/1-e, f, g, ğ). Cevap dilekçesinde aynı unsurlar savunma için aranır (HMK m. 129/1-d, e, f, g). Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerine bu hükümler, niteliğine aykırı düşmediği sürece kıyasen uygulanır (HMK m. 136/2).

Özetin bölümü	Dilekçede nerede bulunur?	Özette nasıl yazılır?
Taraf ve sıfat	Başlık ve vekil bilgisi	“Davacı vekili”, “Davalı”, “Fer’i müdahil vekili” gibi sıfatla başlanır; ad yerine sıfat kullanılır.
Vakıalar	Açıklamalar bölümü	Tarih sırasıyla, “…olduğunu, …ettiğini” ekleriyle aktarılır.
Deliller	Deliller bölümü	İlgili vakıayla birlikte veya “…delillerine dayanarak” şeklinde topluca yazılır.
Hukuki sebep	Hukuki sebepler bölümü	Yalnız dilekçede gösterilmişse ve uyuşmazlığı ayırt ediyorsa yazılır; özetleyen yeni madde eklemez.
Talep sonucu	Sonuç ve istem	Tutar, faiz türü ve başlangıcı, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, ihtiyati tedbir, yargılama gideri ve vekâlet ücreti eksiksiz aktarılır.

Belge türüne göre giriş ve bitiş kalıpları

Gerekçeli kararlarda kalıplar mahkemeden mahkemeye küçük farklar gösterir; “özetle:” yerine “özetle;” kullanan mahkemeler de vardır. Aşağıdaki tablo yaygın kullanımı gösterir; mahkemenizin yazım düzenini esas alın.

Evrak	Giriş	Bitiş
Dava dilekçesi (vekil)	Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:	…talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi (asil)	Davacı dava dilekçesinde özetle:	…talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi	Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle:	…davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Cevaba cevap dilekçesi	Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle:	…beyan etmiştir.
İkinci cevap dilekçesi	Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle:	…beyan etmiştir.
Beyan veya talep dilekçesi	Davacı vekili … tarihli beyan dilekçesinde özetle:	…beyan etmiştir / talep etmiştir.
Bilirkişi raporu	Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi … tarihli raporunda özetle:	…görüş bildirmiştir.
İstinaf dilekçesi	Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle:	…kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İlk derece kararının hüküm kısmı	Mahkemece yapılan yargılama neticesinde:	…karar verilmiştir.

Dolaylı anlatımda cümleler “-dığını/-diğini, -duğunu/-düğünü” ekleriyle biter ve virgülle birbirine bağlanır; nokta yalnız son yüklemden sonra konur. Çok uzun dilekçelerde paragraflara bölmek okumayı kolaylaştırır; her paragrafın tarafın beyanı olduğu anlaşılmalıdır.

Dava dilekçesi özeti adım adım

1. Tarafları ve sıfatları belirleyin. Birden çok davacı veya davalı, karşı dava, asıl ve birleşen dava varsa her dilekçenin kime ait olduğunu baştan not edin.
2. Dava konusunu ve değerini bulun. Ne istendiğini tek cümleyle söyleyebiliyorsanız özetin yönü doğrudur.
3. Vakıaları tarih sırasına koyun. Sözleşme, ihtar, ödeme ve teslim gibi olayları dilekçedeki tarih ve tutarlarla aynen alın; yuvarlamayın.
4. Delilleri vakıalarla eşleştirin. Hangi iddianın hangi belgeye veya tanığa dayandığını kaybetmeyin.
5. Hukuki sebebi genişletmeyin. Dilekçe yalnız “TBK ve ilgili mevzuat” diyorsa özete madde numarası eklemeyin.
6. Talep sonucunu eksiksiz aktarın. Faiz türü ve başlangıcı, kısmi dava niteliği, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, ihtiyati tedbir, yargılama gideri ve vekâlet ücreti talepleri ayrı ayrı korunmalıdır.
7. Dolaylı anlatımla yazın ve kaynakla karşılaştırın. Son okumada her rakamı, tarihi ve talebi dilekçedeki karşılığıyla tek tek eşleyin.

Örnek: kira alacağı dava dilekçesinin özeti

Aşağıdaki dilekçe ve özetler anlatım amacıyla hazırlanmış kurgusal metinlerdir; gerçek bir dosyaya veya canlı model çıktısına ait değildir. Aynı kurgusal dosya cevap, bilirkişi raporu ve istinaf örneklerinde de kullanılmıştır.

Kaynak dilekçeden kesit: “Müvekkil ile davalı arasında 01.02.2025 başlangıç tarihli, aylık 18.000 TL bedelli kira sözleşmesi bulunmaktadır. Davalı Haziran, Temmuz ve Ağustos 2026 aylarının kira bedellerini ödememiş, 05.09.2026 tarihli ihtarname de sonuçsuz kalmıştır. Hukuki sebepler: TBK ve ilgili mevzuat. Deliller: kira sözleşmesi, ihtarname, banka hesap dökümleri, tanık. Sonuç ve istem: Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla 54.000 TL kira alacağının her bir kira bedelinin muaccel olduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz.”

Özet: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili ile davalı arasında 01.02.2025 başlangıç tarihli ve aylık 18.000,00 TL bedelli kira sözleşmesi bulunduğunu, davalının Haziran, Temmuz ve Ağustos 2026 aylarına ait kira bedellerini ödemediğini, davalıya gönderilen 05.09.2026 tarihli ihtarnamenin sonuçsuz kaldığını, iddialarının kira sözleşmesi, ihtarname, banka hesap dökümleri ve tanık beyanlarıyla ispat edileceğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 54.000,00 TL kira alacağının her bir kira bedelinin muaccel olduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Kontrol: Üç aylık bedelin toplamı 54.000,00 TL'dir ve tutar aynen korunmuştur. Faiz türü ve başlangıcı, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, deliller ve iki ayrı talep özettedir. Alacağın varlığı kesinleşmiş olgu gibi yazılmamış, dilekçede gösterilmeyen kanun maddesi eklenmemiştir.

Cevap dilekçesi özeti

Cevap dilekçesi özetinde önce usule ilişkin itirazları, sonra esasa ilişkin savunmaları yazmak kararın okunmasını kolaylaştırır. Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı ve tahkim itirazı ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır (HMK m. 116-117). Zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarını da ayrıca belirtin; mahkeme bunları tahkikata başlamadan önce karara bağlar (HMK m. 142). Davalının kabul ettiği vakıaları ayrı yazmak, anlaşılan ve anlaşılamayan noktaların belirlenmesine yardım eder.

Örnek özet (kurgusal): Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, esas yönünden kira sözleşmesinin varlığını ve aylık kira bedelini kabul ettiklerini, ancak Haziran ve Temmuz 2026 kira bedellerinin davacıya ödendiğini, Ağustos 2026 bedelinin ise kiralanandaki arızanın giderilmemesi nedeniyle ödenmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Bu örnekteki “ödendiğini savunarak” ifadesi, ödemenin mahkemece kabul edildiği anlamına gelmez; yalnız davalının beyanını aktarır. “Kira bedelleri ödenmiştir” yazmak savunmayı olguya çevirir.

Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi özeti

Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilir; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ise genişletme ve değiştirme yapılamaz, ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati saklıdır (HMK m. 141). Bu nedenle özetlerken önceki dilekçeyi tekrar etmeyin; yeni ileri sürülen vakıayı, yeni delili veya değişen talebi açıkça gösterin. Örneğin: “Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle: Haziran ve Temmuz 2026 kira bedellerinin ödenmediğini, davalının arızaya ilişkin bir bildirimde bulunmadığını beyan etmiştir.”

Bilirkişi raporu özeti

Bilirkişi raporunda tarafların adları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, incelenen maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuç, varsa bilirkişiler arasındaki görüş ayrılığı ve rapor tarihi bulunur (HMK m. 279/2). Bilirkişi hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (HMK m. 279/4); raporda bu tür ifadeler varsa özette mahkemenin kabulü gibi değil, raporun içeriği olarak aktarın. Taraflar raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebildiği için (HMK m. 281/1) rapor tarihini ve sonuç tutarlarını doğru yazmak sonraki işlemler açısından da önemlidir.

Örnek özet (kurgusal): Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi 10.10.2026 tarihli raporunda özetle: dosyaya sunulan banka hesap dökümlerinde Haziran 2026 kira bedeline karşılık 18.000,00 TL ödeme görüldüğünü, Temmuz ve Ağustos 2026 bedellerinin ödendiğine ilişkin kayıt bulunmadığını, banka kayıtlarına göre ödenmemiş görünen iki aylık kira bedelinin 36.000,00 TL olduğunu bildirmiştir.

Hesap tablosu içeren raporlarda dönemleri, tutarları ve varsa alternatif hesapları ayrı ayrı yazın. Tek bir toplamla yetinmek, hangi kabulün hangi sonuca götürdüğünü kaybettirir.

İstinaf dilekçesi özeti

İstinaf dilekçesinde kararın özeti, başvuru sebepleri ve gerekçesi ile talep sonucu bulunur (HMK m. 342/2-d, e, f). Bölge adliye mahkemesi incelemeyi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı yapar, kamu düzenine aykırılığı ise resen gözetir (HMK m. 355). Bu nedenle istinaf özetinde sebepleri dilekçedeki sırayla ve eksiksiz aktarın, dilekçede ileri sürülmeyen bir sebebi eklemeyin. Kararın sonucu dilekçede yazmıyorsa özette tahmin etmeyin.

Örnek özet (kurgusal): Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: ilk derece mahkemesinin yetki itirazlarını karşılamadan esasa girdiğini, Temmuz 2026 kira bedelinin ödendiğine ilişkin tanık beyanlarının değerlendirilmediğini, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların karşılanmadığını belirterek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava dosyası nasıl özetlenir?

Birden fazla evraktan oluşan dosyayı tek parça hâlinde özetlemek yerine her evrakı ayrı özetleyip tarih sırasına koymak daha güvenilirdir. Her özet kendi evrak türüne uygun girişle başladığından gerekçeli kararın iddia, savunma, deliller ve bilirkişi raporu bölümlerine doğrudan yerleştirilebilir. Ara kararlar, duruşma tutanakları, müzekkere cevapları ve tanık beyanları için ayrı bir kronoloji tutun.

Aşama	Evrak	Özette kalacak bilgi
Dava açılışı	Dava dilekçesi	Talep edilen tutar, faiz, deliller
Cevap	Cevap dilekçesi	İlk itirazlar, kabul edilen ve itiraz edilen vakıalar
Dilekçeler aşaması	Cevaba cevap ve ikinci cevap	Yeni vakıa, yeni delil, değişen talep
Ön inceleme	Tensip ve ön inceleme tutanağı	Uyuşmazlık konuları, delil ve süre kararları
Tahkikat	Bilirkişi raporu ve itirazlar	Hesap sonucu, itirazlar ve ek rapor

Sık yapılan hatalar

• İddiayı olguya çevirmek: “Kira bedeli ödenmemiştir” yerine “…ödenmediğini ileri sürmüştür” yazılmalıdır.
• Taraf sıfatlarını karıştırmak: Karşı dava, birleşen dava ve birden çok davalı olan dosyalarda her beyanın sahibini açıkça belirtin.
• Rakamları yuvarlamak: Tutar, para birimi, tarih, dosya ve ada/parsel numaraları kaynakla aynen korunmalıdır.
• Talepleri eksik aktarmak: Faiz türü ve başlangıcı, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, ihtiyati tedbir, yargılama gideri ve vekâlet ücreti en sık atlanan taleplerdir.
• Kaynakta olmayan bilgi eklemek: Özeti yazan kişi veya yapay zekâ, dilekçede olmayan kanun maddesi, içtihat ya da yorum eklememelidir.
• Usul ile esası karıştırmak: Yetki, tahkim, zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarını esasa ilişkin savunmadan ayrı yazın.
• Gereksiz kişisel veri taşımak: Kimlik numarası, adres ve telefon gibi bilgiler özetin anlamına katkı sağlamıyorsa özete alınmaz.
• Özeti dilekçe kadar uzatmak: Tekrarlar, uzun alıntılar ve süslü anlatım çıkarılmalı; vakıa, delil ve talep kalmalıdır.

Dilekçe özeti kontrol listesi

• Giriş cümlesi evrak türüne ve sunan kişiye uygun mu?
• Her vakıa tarafın beyanı olarak, dolaylı anlatımla mı yazıldı?
• Tarihler, tutarlar ve para birimi kaynakla birebir aynı mı?
• Deliller ilgili iddialarla birlikte anılıyor mu?
• Talep sonucu, faiz ve saklı tutulan haklar dahil eksiksiz mi?
• Usule ilişkin itirazlar esas savunmadan ayrılmış mı?
• Kaynakta olmayan madde, içtihat veya yorum eklenmemiş mi?
• Gereksiz kişisel veriler çıkarıldı mı?

Yapay zekâ ile dilekçe özeti: kullanım ve denetim

Yapay zekâ ile belge özetleme, uzun bir metni dil modeliyle okuyup kısa bir taslak üretme işlemidir. Dava dilekçeleri, cevap dilekçeleri ve bilirkişi raporları uzun olduğu için ön incelemeyi hızlandırabilir; ancak model belgeyi yanlış yorumlayabilir, ayrıntı atlayabilir veya kaynakta olmayan bir çıkarım üretebilir. Hukuki değerlendirme için belge aslının tamamı ayrıca incelenmelidir.

Belge ve dilekçe özetleme uygulaması bu rehberdeki kalıpları kullanır: varsayılan özet gerekçeli karardaki dolaylı anlatımla hazırlanır ve evrak türüne göre “Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:” gibi bir girişle başlar. Metin yapıştırabilir veya en fazla 10 MB PDF yükleyebilirsiniz; özetlenecek metin en fazla 200.000 karakter olabilir. Aynı ekranda dava dilekçesinden tensip maddeleri, ara kararlardan müzekkere taslakları ve tanığa sorulacak sorular hazırlanabilir; istinaf dilekçesi analizi yalnız Pro üyelikte sunulur.

1. Paylaşma yetkiniz olan belgeyi seçin; gereksiz kişisel verileri işlemden önce çıkarın.
2. Metni yapıştırın veya PDF yükleyin; taranmış PDF'lerde OCR hatalarını kontrol edin.
3. Özeti oluşturun ve bu rehberdeki kontrol listesiyle kaynak belgeye karşı okuyun.
4. Doğruladığınız özeti kopyalayıp gerekçeli karar veya çalışma taslağınıza aktarın.

Kaynak belge ve üretilen özet metni işlem geçmişinde saklanmaz; kişisel veri maskelemesi uygulanır, ancak tam anonimleştirme garantisi değildir. Metin, özet oluşturmak için harici yapay zekâ sağlayıcısına iletilir; ayrıntılar için gizlilik politikasını inceleyin. Aracın neden bu şekilde geliştirildiğini yapay zekâ hukuki belgeleri özetlerken neden kendi aracımı geliştirdim yazısında anlattım.

Sık sorulan sorular

Dilekçe özeti nasıl başlar?

Evrak türüne ve sunan kişiye göre başlar. Vekil tarafından verilen dava dilekçesinde “Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:”, cevap dilekçesinde “Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle:”, bilirkişi raporunda “Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi … tarihli raporunda özetle:” kalıbı yaygındır.

Gerekçeli kararda iddia ve savunma özeti zorunlu mu?

Evet. HMK m. 297/1-c'ye göre hüküm; tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri ve bunların değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalardan çıkarılan sonucu ve hukuki sebepleri kapsar.

Dilekçe özeti ne kadar uzun olmalı?

Sabit bir uzunluk yoktur. Ölçü, vakıaların, delillerin ve taleplerin eksiksiz aktarılmasıdır. Kısa dilekçelerde tek paragraf yeterlidir; çok sayıda talep veya dönem içeren dilekçelerde paragraflara bölmek okumayı kolaylaştırır.

Bilirkişi raporu özetinde nelere dikkat edilir?

Görev konusu, incelenen belgeler, kullanılan yöntem, dönem ve tutar bazında sonuç, varsa görüş ayrılığı ve rapor tarihi yazılır. Bilirkişi hukuki nitelendirme yapamayacağı için rapordaki görüş mahkemenin kabulü gibi aktarılmamalıdır.

Yapay zekâ ile hazırlanan dilekçe özeti güvenilir mi?

Yapay zekâ özeti bir çalışma taslağıdır. Model ayrıntı atlayabilir veya yanlış yorum yapabilir; taraf sıfatları, tarihler, tutarlar ve talepler kaynak belgeyle karşılaştırılmadan kullanılmamalıdır.

Dilekçe özetleme programı ücretsiz mi?

Belge ve dilekçe özetleme uygulamasında ücretsiz üyeler, hesaplarına tanımlanan kullanım hakları içinde özet oluşturabilir; Pro üyelik ek kullanım ve özet tercihleri sunar. Güncel haklar giriş yaptıktan sonra uygulamada görünür.

Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m. 116, 117, 119, 129, 136, 137, 141, 142, 279, 281, 297, 342 ve 355 (mevzuat.gov.tr, 23 Ekim 2026'da kontrol edildi).
• Gerekçeli karar taslağı hazırlama aracı
• UDF ve Word dosyalarını dönüştürme