Bilirkişi Raporuna İtiraz: Süre, Dilekçe Örneği, Rapordan Sonra Ne Olur

Kısa cevap: Hukuk davalarında bilirkişi raporuna itiraz süresi, raporun size tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (HMK m. 281/1). Bu süre içinde mahkemeye dilekçe vererek raporun eksiklerinin tamamlatılmasını, belirsiz noktaların açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını istersiniz. İtirazı hazırlamak özel ya da teknik bir çalışma gerektiriyorsa, yine bu iki hafta içinde başvurup bir defaya mahsus ve en çok iki haftalık ek süre isteyebilirsiniz.

Bu rehber; hukuk, ceza ve idari yargıdaki itiraz yollarını, sürenin nasıl hesaplanacağını, en sık kullanılan itiraz gerekçelerini, doldurulabilir bir dilekçe şablonunu ve rapordan sonra mahkemenin neler yapabileceğini anlatır. Kanun hükümleri 27 Ekim 2026'da mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlerden, ücret kuralları Resmî Gazete'de yayımlanan 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi'nden, anılan Yargıtay kararı Yargıtay Karar Arama'daki tam metinden kontrol edilmiştir. Yazı genel bilgi verir; dosyanıza özgü süre ve strateji için avukatınızla değerlendirme yapın.

Yargılama türüne göre bilirkişi raporuna itiraz süreleri

Yargılama veya işlem	Süre ve yol	Dayanak
Hukuk davaları (asliye hukuk, sulh hukuk, iş, aile, ticaret, tüketici vb.)	Raporun tebliğinden itibaren 2 hafta; koşulları varsa bir defaya mahsus en çok 2 hafta ek süre	HMK m. 281/1
İdare ve vergi mahkemeleri	Bilirkişi konusunda HMK uygulanır; tebliğden itibaren 2 hafta	İYUK m. 31/1, HMK m. 281
6 Şubat 2023 depremleri hasar tespit raporlarına dayalı işlemlere karşı iptal davaları (hak sahipliği işlemleri hariç)	Bilirkişilere ve raporlara tebliğden itibaren 7 gün	İYUK geçici m. 11/1-ç
Ceza yargılaması	Kanunda sabit gün yok; mahkemenin verdiği süre. İstem reddedilirse 3 gün içinde gerekçeli karar verilir	CMK m. 67/5
İcra dosyasında taşınmazın kıymet takdiri raporu	Tebliğden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet; şikâyetten itibaren 7 gün içinde masraf	İİK m. 128/a
Bilirkişinin reddi (tarafsızlık)	Ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç 1 hafta	HMK m. 272/3

Bilirkişi raporu nedir, neleri içermelidir?

Bilirkişi, çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren konularda oy ve görüşüne başvurulan gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisidir (Bilirkişilik Kanunu m. 2/1-b). Mahkeme bilirkişiye ancak çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda başvurur; genel bilgi, tecrübe ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konular bilirkişiye bırakılamaz (HMK m. 266/1). Bilirkişi raporu, bu teknik incelemenin mahkemeye sunulan yazılı sonucudur ve mahkemenin uyuşmazlığı çözerken kullandığı delillerden biridir.

HMK m. 279/2'ye göre raporda şunlar bulunmalıdır:

• tarafların adı ve soyadı,
• bilirkişinin görevlendirildiği hususlar,
• gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar,
• gerekçe ve varılan sonuçlar,
• birden fazla bilirkişi varsa aralarındaki görüş ayrılığı ve sebebi,
• düzenlenme tarihi ile bilirkişinin veya bilirkişilerin imzası.

Raporun hazırlanması için verilecek süre üç ayı geçemez; mahkeme bilirkişinin talebi üzerine gerekçe göstererek süreyi en çok üç ay uzatabilir. Basit yargılama usulüne tabi işlerde bu süreler iki aydır (HMK m. 274/1). Bilirkişi raporunu mahkemeye verir; raporun birer örneği duruşma gününden önce taraflara tebliğ edilir (HMK m. 280). İtiraz süresi bu tebliğle başlar. Bilirkişilik sistemi, listeler ve başvuru koşulları için bilirkişilik rehberlerimize bakabilirsiniz.

HMK 281. madde neyi düzenler?

HMK m. 281, hukuk yargılamasında bilirkişi raporuna itirazın temel hükmüdür ve üç fıkradan oluşur:

1. Taraf talebi ve süre (m. 281/1): Taraflar raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, eksik gördükleri hususların bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsiz hususlarda bilirkişinin açıklama yapmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden isteyebilir. 7251 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre talebin bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, süre içinde başvuran tarafa, sürenin bitiminden başlamak üzere bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
2. Ek rapor ve sözlü açıklama (m. 281/2): Mahkeme eksiklik veya belirsizliği gidermek için bilirkişiden yeni sorular düzenleyerek ek rapor alabilir ya da belirleyeceği duruşmada sözlü açıklama isteyebilir. Bunu taraf talebi olmadan, kendiliğinden de yapabilir.
3. Yeni bilirkişi (m. 281/3): Mahkeme gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişiye tekrar inceleme yaptırabilir.

Bilirkişilik Kanunu da aynı konuda bir kez rapor alınmasını esas kabul eder; rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için ek rapor istenebilir (Bilirkişilik Kanunu m. 3/7). Bu nedenle yeni bilirkişi isterken sorunun neden ek raporla giderilemeyeceğini somut olarak açıklamak itirazınızı güçlendirir; örneğin yöntemin baştan hatalı olması veya bilirkişinin uzmanlık alanının inceleme konusuyla örtüşmemesi.

Bilirkişi raporuna itiraz süresi nasıl hesaplanır?

Süre, raporun size tebliğ edildiği gün işlemeye başlar (HMK m. 91, m. 281/1). Hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m. 92/2); pazartesi tebliğ edilen rapor için iki haftalık süre iki hafta sonraki pazartesi biter. Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (HMK m. 93). UYAP üzerinden elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m. 445/4).

E-tebligatla gelen raporda tebliğ tarihi

Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 7/a). Baro levhasına yazılı avukatlar, özel hukuk tüzel kişileri ve kamu idareleri dahil sayılan muhataplara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Esas alınan tarih, belgeyi açtığınız gün değil elektronik adrese ulaşma tarihidir.

Örnek: Rapor elektronik adresinize 4 Kasım 2026 Çarşamba günü ulaştıysa tebliğ 9 Kasım 2026 Pazartesi günü sonunda yapılmış sayılır ve iki haftalık itiraz süresi 23 Kasım 2026 Pazartesi günü biter. Tebliğ tarihini ve sürenin son gününü tebliğ tarihinden süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz; sonucu dosyadaki tebliğ kaydıyla karşılaştırın.

Adli tatil süreyi uzatır mı?

Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta sona erer (HMK m. 102). Adli tatile tabi dava ve işlerde süre tatil içinde biterse, ayrıca karar gerekmeden tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m. 104). Nafaka davaları, işçilerin iş sözleşmesine dayanarak açtıkları davalar, ivedi işler ve geçici hukuki koruma talepleri gibi HMK m. 103'te sayılan işler adli tatilde de görülür; bunlarda bu uzama uygulanmaz.

Ek süre nasıl istenir?

Ek süreyi ancak iki haftalık süre içinde mahkemeye başvurarak isteyebilirsiniz. Dilekçede itirazın neden bu süre içinde hazırlanamayacağını somut olarak açıklayın: örneğin hesabın yeniden yapılması, bir teknik ölçümün kontrol edilmesi veya çok sayfalı bir tablonun karşılaştırılması. Ek süre sürenin bitiminden başlar, bir defaya mahsustur ve iki haftayı geçemez; vermek mahkemenin takdirindedir (HMK m. 281/1). Yalnız uzmanından görüş alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemeyeceğini de hesaba katın (HMK m. 293/1).

Süre kaçarsa ne olur?

Kanunun belirlediği süreler kesindir; kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m. 94/1 ve 94/3). Süreyi elde olmayan bir sebeple kaçırdıysanız, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme talebinde bulunabilirsiniz; süresinde yapılamayan itirazı da bu süre içinde yapmanız gerekir (HMK m. 95–97). Mahkeme süre geçtikten sonra da raporu kendiliğinden ek rapor veya yeni bilirkişiyle tamamlatabilir (HMK m. 281/2–3); ancak bu, kaçırılan itiraz hakkını geri getirmez.

Bilirkişi raporuna itiraz edilmezse ne olur?

İki sonucu birlikte düşünmek gerekir. Birincisi, HMK m. 281'deki itiraz hakkı süresinde kullanılmazsa düşer. İkincisi, Yargıtay uygulamasında bir tarafın rapora itiraz etmemesi bazı durumlarda karşı taraf lehine usulî kazanılmış hak doğurabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15 Mart 2023 tarihli, 2022/508 Esas, 2023/226 Karar sayılı kararı bu konuyu şöyle çerçeveler:

• Kusur oranı gibi bir tespite yalnız bir taraf itiraz eder, diğer taraf itiraz etmezse ve itiraz üzerine alınan yeni rapor itiraz eden tarafın durumunu ağırlaştırırsa, itiraz etmeyen tarafın benimsediği ilk rapordaki daha lehe tespit itiraz eden taraf lehine kazanılmış hak oluşturur; itiraz eden taraf aleyhine sonuç çıkarılamaz.
• Bu bağlamda kullanılan "kesinleşme", tarafların benimsediği olgularla ilgilidir; mahkemeyi bağlayan ya da davayı kabul, sulh veya feragat gibi sonuç doğuran bir kesinleşme değildir.
• Karar vermeye elverişli olmayan bir rapora iki taraf da itiraz etmemiş olsa bile bu, hâkimin hükmünü bağlayan bir usulî kazanılmış hak doğurmaz. Hâkim yeni rapor alabilir veya gerekçesini göstererek raporun aksine karar verebilir.

Pratik sonuç: Lehinize olmayan her tespite süresinde ve gerekçeli olarak itiraz edin. Raporun yalnız bir kısmına itiraz ediyorsanız hangi tespitlere itiraz ettiğinizi ayrı ayrı yazın; bu, sonraki ek rapor veya yeni raporla karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Mahkemede bilirkişi raporundan sonra ne olur?

Rapor dosyaya girdikten sonraki süreç genellikle şu sırayla ilerler:

1. Tebliğ: Rapor taraflara tebliğ edilir (HMK m. 280) ve iki haftalık itiraz süresi işler.
2. İtirazların değerlendirilmesi: Mahkeme itirazları ve dosyayı birlikte değerlendirir. Seçenekleri şunlardır: bilirkişiden yeni sorularla ek rapor almak, bilirkişiyi duruşmada sözlü açıklamaya çağırmak (HMK m. 281/2), yeni bir bilirkişi veya gerekçesini göstererek tek sayıda kişiden oluşan bir kurul görevlendirmek (HMK m. 281/3, m. 267) ya da raporu yeterli görüp diğer delillerle birlikte değerlendirmek (HMK m. 282).
3. Avans: Ek inceleme veya yeni bilirkişi istenirse mahkeme delil avansı belirler. Delilin ikamesini isteyen taraf avansı verilen kesin süre içinde yatırmazsa ve karşı taraf da yatırmazsa o delilden vazgeçilmiş sayılır (HMK m. 324).
4. Tahkikatın bitmesi ve hüküm: Yazılı yargılamada hâkim taraflara tahkikatın tümü hakkında söz verir, tahkikatı gerektiren bir husus kalmadığını görürse tahkikatın bittiğini tefhim eder (HMK m. 184) ve aynı duruşmada sözlü yargılamaya geçer. Taraflardan biri isterse duruşma en az iki hafta ertelenir; sözlü yargılamada son sözler sorulur ve hüküm verilir (HMK m. 186). Basit yargılamada ise mahkeme tahkikattan sonra son beyanları alır ve kararını açıklar; ayrıca beyan süresi verilmez (HMK m. 321/1).
5. Kanun yolu: İtirazlarınız karşılanmadan hüküm kurulursa bunu istinafta ileri sürebilirsiniz. Uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması, bölge adliye mahkemesinin kararı kaldırıp dosyayı geri gönderme sebepleri arasındadır (HMK m. 353/1-a-6).

Bilirkişi raporundan sonra mahkeme sonuçlanır mı?

Sonuçlanabilir, ancak bu zorunlu değildir. Raporla birlikte tahkikat tamamlanmışsa ve itirazlar ek inceleme gerektirmiyorsa mahkeme tahkikatı bitirip hükme geçebilir; basit yargılamada karar aynı duruşmada açıklanabilir (HMK m. 321/1). İtirazlar ek rapor veya yeni bilirkişi gerektiriyorsa dosya yeni raporu bekler; rapor süresi üç ay, basit yargılamada iki aydır ve uzatılabilir (HMK m. 274/1). Bu nedenle rapordan sonra davanın ne kadar süreceği için kesin bir süre verilemez.

Bilirkişi raporu hâkimi bağlar mı?

Hayır. HMK m. 282'ye göre "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yukarıda anılan kararı da bilirkişi görüşünün takdiri delil olduğunu ve hâkimin gerekçesini açıkça ortaya koyarak raporun aksine karar verebileceğini belirtir. Ceza yargılamasında da hâkim, duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder (CMK m. 217/1).

Bilirkişi raporuna hangi gerekçelerle itiraz edilir?

İtiraz, raporu beğenmediğinizi söylemek değildir. Raporun nerede eksik, belirsiz, hatalı veya yetki dışında olduğunu sayfa, tablo ve satır göstererek ortaya koymaktır. Mahkemenin itirazı değerlendirebilmesi için her itirazın doğru hesabını veya dayandığı delili de belirtin. Sık görülen itiraz başlıkları şunlardır:

Hesap ve veri hataları

Tablodaki tutarların dosyadaki belgelerle uyuşmaması, aynı kalemin iki kez toplanması, yanlış dönemin veya yanlış oran ve endeksin kullanılması, ara toplamların hatalı aktarılması en sık görülen teknik hatalardır. İtirazda hatalı satırı, doğrusunu ve bunun sonuca etkisini birlikte gösterin.

Eksik inceleme ve cevaplanmayan sorular

Mahkeme görevlendirme kararında inceleme konusunu bütün sınırlarıyla ve bilirkişinin cevaplaması gereken soruları belirler (HMK m. 273/1). Bir soru cevaplanmamışsa veya dosyadaki bir delil (sözleşme eki, ticari defter, fotoğraf, keşif tutanağı gibi) incelenmemişse hangisi olduğunu açıkça yazın. Eksikliğin veya belirsizliğin giderilmesi ve cevaplanmayan soruların tamamlanması için istenen ek rapora ayrıca ücret ödenmez (2026 Tarife m. 11/2–3).

Belirsizlik ve gerekçe ile sonuç arasındaki çelişki

Raporda gerekçe ve varılan sonuç bulunmalıdır (HMK m. 279/2). Gerekçesiz bir sonuç, birbiriyle çelişen tespitler ya da birden fazla seçenekli hesapta hangisinin esas alındığının açıklanmaması belirsizlik itirazının konusudur. Bu durumda bilirkişinin açıklama yapmasını veya ek rapor vermesini isteyin.

Yetki dışı hukuki değerlendirme

Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamalarında çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (HMK m. 279/4; Bilirkişilik Kanunu m. 3/2). "Davanın kabulü gerekir", "sözleşme geçersizdir" ya da "talep zamanaşımına uğramıştır" gibi ifadeler bu kapsamda değerlendirilebilir. İtirazınızda bu bölümlerin hükme esas alınmamasını isteyin.

Uzmanlık alanı uyumsuzluğu

Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulu listelerinden seçilir (HMK m. 268). Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe bilirkişi olarak görevlendirilemez (HMK m. 266/1). Bilirkişi de kendisine verilen görevin uzmanlık alanına girmediğini bir hafta içinde mahkemeye bildirmekle yükümlüdür (HMK m. 275/1). Raporu düzenleyen kişinin uzmanlık alanını bölge kurulu bilirkişi listelerinden kontrol edebilirsiniz; görevin hangi temel ve alt alana girdiğini bilirkişi uzmanlık alanları listesinde görebilirsiniz.

Usul kurallarına aykırılık

• Görevlendirme kararındaki inceleme sınırlarının aşılması (HMK m. 273/1),
• görevin kısmen veya tamamen başka bir kişiye bırakılması (HMK m. 276),
• taraflardan birinin, diğeri bulunmadan dinlenmesi (HMK m. 278/3).

Bilirkişinin tarafsızlığından şüphe ediyorsanız bu, rapora itiraz değil bilirkişinin reddi konusudur ve süresi farklıdır (aşağıda).

Bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi nasıl yazılır?

İtiraz dilekçesinin mahkemeyi, dosyayı, rapor tarihini ve tebliğ tarihini açıkça göstermesi; itirazları numaralı maddeler hâlinde ve rapordaki yerleriyle birlikte sıralaması mahkemenin işini kolaylaştırır. Önerilen bölümler:

1. Başlık: mahkemenin adı (ör. "… Asliye Hukuk Mahkemesi Hâkimliğine").
2. Dosya numarası: esas numarası.
3. Taraflar ve vekilleri.
4. Konu: hangi tarihli rapora HMK m. 281 uyarınca itiraz edildiği.
5. Tebliğ tarihi: sürenin içinde olduğunuzu gösterir.
6. Açıklamalar: her itiraz ayrı madde; rapordaki sayfa ve tablo, doğru hesap veya dayandığınız delil.
7. Hukuki sebepler: HMK m. 266, 273, 279, 281, 282, varsa 293.
8. Deliller: dosya kapsamı, varsa uzman görüşü ve hesap tablosu.
9. Sonuç ve istem: ek rapor, sözlü açıklama veya yeni bilirkişi taleplerinden hangisini, hangi sırayla istediğiniz.
10. Tarih ve imza: UYAP üzerinden gönderimde güvenli elektronik imza (HMK m. 445/2).

Bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği (şablon)

Aşağıdaki metin kurgusal bir şablondur ve gerçek bir dosyaya ait değildir. Köşeli parantezli alanları dosyanıza göre doldurun, dosyanızla ilgisi olmayan maddeleri silin. Her rapor farklıdır; şablonu somut dosyaya uyarlamadan kullanmayın.

[ŞEHİR] [… ASLİYE HUKUK] MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DOSYA NO: [Yıl]/[Sıra] Esas

DAVACI: [Ad Soyad / Unvan]

VEKİLİ: [Av. Ad Soyad, adres]

DAVALI: [Ad Soyad / Unvan]

KONU: Mahkemenizce görevlendirilen bilirkişi tarafından düzenlenen [gün.ay.yıl] tarihli rapora HMK m. 281 uyarınca itirazlarımızın ve taleplerimizin sunulmasıdır.

RAPORUN TEBLİĞ TARİHİ: [gün.ay.yıl]

AÇIKLAMALAR:

1- Mahkemenizin [gün.ay.yıl] tarihli ara kararıyla görevlendirilen bilirkişinin [gün.ay.yıl] tarihli raporu [gün.ay.yıl] tarihinde tarafımıza tebliğ edilmiştir. İtirazlarımız iki haftalık yasal süre içindedir.

2- Hesap hatası: Raporun [5]. sayfasındaki [Tablo 2]'de [dönem] dönemine ait [tutar] TL'lik kalem, aynı tablonun [satır] numaralı satırında ikinci kez toplanmıştır. Mükerrer kalem çıkarıldığında toplam [tutar] TL değil [tutar] TL olmaktadır.

3- Eksik inceleme: Görevlendirme kararındaki [3] numaralı soru ("[soru metni]") raporda cevaplanmamış, dosyaya [gün.ay.yıl] tarihinde sunulan [delil] incelenmemiştir.

4- Belirsizlik: Raporda [iki farklı yöntemle] hesaplanan [tutar] TL ve [tutar] TL'den hangisinin sonuca esas alındığı ve bunun gerekçesi açıklanmamıştır.

5- Hukuki değerlendirme: Bilirkişi raporun [7]. sayfasında "[ör. davanın kabulü gerektiği]" yönünde görüş bildirmiştir. HMK m. 266/1 ve m. 279/4 ile 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu m. 3/2 uyarınca hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir; bu bölümün hükme esas alınmamasını talep ederiz.

6- Uzmanlık alanı: Uyuşmazlık [ör. yapı ayıplarının tespiti] konusunda [ör. inşaat mühendisliği] bilgisi gerektirmektedir. Raporu düzenleyen bilirkişinin bölge kurulu listesindeki uzmanlık alanı [alan] olup inceleme konusuyla örtüşmemektedir.

7- [Varsa] Ekte sunulan, [uzmanlık alanı] uzmanı [Ad Soyad] tarafından hazırlanan [gün.ay.yıl] tarihli bilimsel mütalaa (HMK m. 293) yukarıdaki hususları teknik olarak açıklamaktadır.

HUKUKİ SEBEPLER: HMK m. 266, 273, 279, 281, 282, 293; 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu m. 3 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Dosya kapsamı, [gün.ay.yıl] tarihli bilirkişi raporu, [ekler].

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; [gün.ay.yıl] tarihli bilirkişi raporunun bu hâliyle hükme esas alınmamasına, itirazlarımız yönünden bilirkişiden ek rapor alınmasına veya bilirkişinin duruşmada dinlenmesine, eksikliklerin ek raporla giderilememesi hâlinde [ilgili uzmanlık alanından] yeni bir bilirkişi görevlendirilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. [gün.ay.yıl]

[Davacı] Vekili Av. [Ad Soyad] [imza / e-imza]

EKLER: 1- [Bilimsel mütalaa], 2- [Düzeltilmiş hesap tablosu]

Ceza davasında aynı yapı kullanılabilir; başlığı mahkemeye göre ("… Asliye Ceza Mahkemesi Hâkimliğine" veya "… Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığına") ve hukuki sebepleri CMK m. 63, 67 ve 68'e göre değiştirin.

İtiraz yazmadan önce raporu özetleyin ve tabloyu karşılaştırın

Uzun raporlarda itirazın kalitesi, raporun ne söylediğini doğru çıkarmaya bağlıdır. İşe raporun inceleme konusunu, kullandığı yöntemi, tespitlerini, hesap tablosunu ve sonucunu kısa bir listede toplayarak başlayın. Belge özetleme aracı bilirkişi raporlarını mahkeme diliyle özetler: bilirkişinin adı ve rapor tarihi metinde açıkça yer alıyorsa özet "Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi … tarihli raporunda özetle:" girişiyle başlar. PDF dosyası (en çok 10 MB) yükleyebilir veya rapor metnini yapıştırabilirsiniz.

Özeti doğrudan itiraz dilekçesine taşımayın. Özetteki her tutarı, tarihi ve dönemi rapordaki tabloyla tek tek karşılaştırın; okunamayan sayfaları asıl rapordan kontrol edin. Araç hukuki değerlendirme yapmaz, itiraz gerekçesi üretmez ve raporun doğru olup olmadığına karar vermez; özet yalnız neye itiraz edeceğinizi daha hızlı görmenize yardım eder. Metin, özet oluşturmak için harici bir yapay zekâ sağlayıcısına iletilir; paylaşmanız gerekmeyen kişisel bilgileri önce çıkarın. Aracın nasıl kullanıldığını dilekçe ve bilirkişi raporu özetleme videosunda izleyebilirsiniz.

Uzman görüşü (bilimsel mütalaa) ile itirazı desteklemek

Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; ancak yalnız bu nedenle ayrıca süre istenemez (HMK m. 293/1). Hâkim, talep üzerine veya kendiliğinden, raporu hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesine karar verebilir; hâkim ve taraflar ona soru sorabilir. Çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmeyen uzmanın raporu mahkemece değerlendirmeye alınmaz (HMK m. 293/2–3).

Uzman görüşü, mahkemenin görevlendirdiği bilirkişinin raporu değildir; çoğu zaman ek rapor veya yeni bilirkişi talebini teknik olarak desteklemek için kullanılır. Ceza yargılamasında da Cumhuriyet savcısı, katılan, şüpheli veya sanık ve müdafi, bilirkişi raporu hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; mütalaayı hazırlayan uzman duruşmada dinlenebilir (CMK m. 67/6, m. 68/3).

Bilirkişinin reddi: rapora itirazdan farkı nedir?

Rapora itiraz, raporun içeriğine yöneliktir. Bilirkişinin reddi ise bilirkişinin kişisine, yani tarafsızlığına ilişkindir. Hâkimler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleri bilirkişiler için de uygulanır (HMK m. 272/1). Örneğin bilirkişinin taraflardan birinin eşi veya yakın hısmı olması (HMK m. 34), taraflardan birine yol göstermiş ya da kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması veya taraflardan biriyle davası ya da düşmanlığı bulunması (HMK m. 36) ret sebebi olabilir. Bilirkişinin aynı davada daha önce tanık olarak dinlenmiş olması ise tek başına ret sebebi değildir (HMK m. 272/1).

• Süre: Ret talebi, ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta içinde yapılmalıdır (HMK m. 272/3).
• İspat: Ret sebeplerinin ispatı için yemin teklif edilemez (HMK m. 272/3).
• Karar: Talep, bilirkişiyi görevlendiren mahkemece dosya üzerinden incelenir. Kabul kararı kesindir; reddedilmesine karşı ancak esas hakkındaki kararla birlikte kanun yoluna başvurulabilir (HMK m. 272/4).
• Yasaklılık: Yasaklılık sebebi varsa mahkeme hüküm verilinceye kadar bilirkişiyi her zaman kendiliğinden görevden alabilir (HMK m. 272/2).
• Ceza yargılaması: Hâkimin reddini gerektiren sebepler bilirkişi için de geçerlidir; reddi isteyen, nedenini ve dayandığı olguları göstermekle yükümlüdür (CMK m. 69).

Ceza yargılamasında bilirkişi raporuna itiraz

Ceza yargılamasında HMK m. 281'deki gibi sabit bir gün sayısı yoktur. Bilirkişi incelemeleri tamamlandığında Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheli veya sanığa, müdafiine veya kanuni temsilcisine, yeni bilirkişi incelemesi istemek veya itirazlarını bildirmek için süre verilir; bu istemler reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK m. 67/5). Süre, mahkemenin ara kararında veya tebliğ evrakında yazar; uygulamada bu beyan çoğu zaman "rapora karşı beyan" olarak adlandırılır.

• Rapor örnekleri duruşmada ilgililere doğrudan verilebileceği gibi iadeli taahhütlü mektupla da gönderilebilir (CMK m. 67/4).
• Bilirkişi hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamaz (CMK m. 67/3); hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz (CMK m. 63/1).
• Mahkeme bilirkişinin duruşmada dinlenmesine her zaman karar verebilir; ilgililerden biri isterse de açıklama için duruşmaya çağırabilir (CMK m. 68/1).
• Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da bilirkişi atayabilir (CMK m. 63/3).

İdari yargıda bilirkişi raporuna itiraz

İdari Yargılama Usulü Kanunu, bilirkişi konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na yollama yapar; bilirkişiler bölge kurulu listelerinden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ile HMK'nın ilgili hükümleri uygulanır (İYUK m. 31/1). Bu nedenle idare ve vergi mahkemelerinde de rapora itiraz, HMK m. 281 çerçevesinde tebliğden itibaren iki hafta içinde yapılır. Önemli bir istisna vardır: 6 Şubat 2023 depremleri hasar tespit raporlarına dayalı olarak tesis edilen işlemlere karşı açılan iptal davalarında (hak sahipliğine ilişkin işlemler hariç) bilirkişilere ve bilirkişi raporlarına tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir (İYUK geçici m. 11/1-ç). Mahkemenin tebliğ yazısındaki süreyi her durumda ayrıca kontrol edin.

İcra, iş ve kira tespit davalarında dikkat edilecekler

İcra dosyasında bilirkişi raporuna itiraz süresi

İcra dosyasında en sık karşılaşılan bilirkişi raporu, satışa çıkarılacak taşınmazın kıymet takdiri raporudur. Kıymet takdirinin tebliğ edildiği ilgililer, raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde, raporu düzenleten icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesinde şikâyette bulunabilir. Şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde gerekli masraf ve ücret mahkeme veznesine yatırılırsa yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılabilir; yatırılmazsa şikâyet başka bir işleme gerek olmaksızın kesin olarak reddedilir. İcra mahkemesinin bu madde uyarınca verdiği kararlar kesindir (İİK m. 128/a). Kesinleşen kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe, doğal afet ve imar durumunda çok önemli değişiklik gibi hâller dışında yeniden kıymet takdiri istenemez.

İcra mahkemesine götürülen diğer işler ivedi sayılır ve basit yargılama usulüne tabidir (İİK m. 18). Bu işlerde rapora karşı beyan için mahkemenin verdiği süreyi ve tebliğ evrakındaki ihtarı esas alın.

İş davalarında

İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (İş Mahkemeleri Kanunu m. 7/1). Basit yargılamada özel hüküm bulunmayan hâllerde yazılı yargılamaya ilişkin hükümler uygulandığından (HMK m. 322/1) rapora itiraz süresi yine iki haftadır; raporun hazırlanma süresi ise iki aydır (HMK m. 274/1). İşçilerin iş sözleşmesine dayanarak açtıkları davalar adli tatilde de görüldüğünden bu davalarda adli tatil uzaması işlemez (HMK m. 103/1-ç, m. 104). İtirazda hesaba esas alınan ücretin, çalışma dönemlerinin ve kesintilerin dosyadaki bordro ve kayıtlarla uyumunu kontrol edin.

Kira tespit davasında bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara sulh hukuk mahkemesi bakar (HMK m. 4/1-a) ve bu davalarda basit yargılama usulü uygulanır (HMK m. 316/1-a). Rapora itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde yeni kira bedeli, hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir (TBK m. 344/3). İtirazda özellikle şunları kontrol edin:

• Emsal gösterilen taşınmazların konum, büyüklük, yaş, kullanım amacı ve kira başlangıç tarihi bakımından gerçekten emsal olup olmadığı,
• emsal kira bedellerinin sözleşme veya başka bir belgeyle desteklenip desteklenmediği,
• endeks oranının doğru dönemden alınıp alınmadığı,
• kiralananın fiilî durumunun (bakım, eklenti, kullanım kısıtı) raporda doğru anlatılıp anlatılmadığı.

Kira bedelinin hakkaniyete uygun belirlenmesi, kanun gereği hâkime ait bir değerlendirmedir; bilirkişinin teknik tespitleri bu değerlendirmeye esas olur.

Ek rapor, yeni bilirkişi ve ücret

26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi ek rapor ücretini şöyle düzenler (m. 11):

• Görevlendirme kararında belirlenen sorular dışında ayrıca bilgi istenirse, talebin içeriğine göre bilirkişiye merci tarafından takdir edilecek miktarda ek ücret ödenebilir.
• Raporun eksiklik veya belirsizliğinin giderilmesi ya da açıklığa kavuşturulması için ek rapor istenirse ayrıca ücret ödenmez.
• Görevlendirme kararındaki soruların bir veya birkaçı cevaplanmadığı için ek rapor istenirse yine ayrıca ücret ödenmez.

Görevlendirmeye aykırı rapor düzenlenmesi hâlinde merci, ücret veya gider ödenmemesine ya da indirim yapılmasına karar verebilir (Tarife m. 13). Ücretin belirlenmesinde görevlendirmenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır (Tarife m. 15). Yeni bilirkişi görevlendirilmesi ise yeni bir görevlendirmedir; delil avansını kural olarak bu delili isteyen taraf yatırır (HMK m. 324/1). Bilirkişiye ödenen ücret ve giderler yargılama giderlerine dahildir ve kural olarak aleyhine hüküm verilen taraftan alınır; davada iki taraf da kısmen haklı çıkarsa giderler haklılık oranına göre paylaştırılır (HMK m. 323/1-e, m. 326). Anayasa Mahkemesi bu paylaştırma kuralını kamulaştırmasız el atma ve manevi tazminat davaları yönünden iptal etmiştir; bu davalarda giderlerin dağılımını ayrıca kontrol edin.

Görevlendirme tarihine göre tarifedeki ücreti bilirkişi ücreti hesaplama aracıyla, davanın sonunda taraflara düşecek bilirkişi ve diğer giderleri yargılama gideri hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaç gündür?

Hukuk davalarında süre, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 281/1); idare ve vergi mahkemelerinde de İYUK m. 31 yollamasıyla aynı süre uygulanır. Ceza yargılamasında süreyi mahkeme verir (CMK m. 67/5), icra dosyasındaki taşınmaz kıymet takdiri raporuna karşı ise yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m. 128/a).

Bilirkişi raporuna itiraz için ek süre alınabilir mi?

Evet. İtirazın iki hafta içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, iki haftalık süre içinde başvuran tarafa bir defaya mahsus ve en çok iki haftalık ek süre verilebilir (HMK m. 281/1). Yalnız uzman görüşü alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemez (HMK m. 293/1).

E-tebligatla gelen bilirkişi raporunda süre ne zaman başlar?

Elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 7/a). Örneğin 4 Kasım 2026'da ulaşan rapor 9 Kasım 2026'da tebliğ edilmiş sayılır ve iki haftalık itiraz süresi 23 Kasım 2026'da biter.

Bilirkişi raporuna itiraz edilmezse ne olur?

Kanuni itiraz hakkı süresinde kullanılmazsa düşer (HMK m. 94). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2022/508 E., 2023/226 K. sayılı kararına göre itiraz edilmemesi bazı durumlarda karşı taraf lehine usulî kazanılmış hak doğurabilir; ancak karar vermeye elverişli olmayan bir rapor, itiraz edilmese de hâkimi bağlamaz.

Bilirkişi raporundan sonra mahkeme sonuçlanır mı?

Tahkikat tamamlanmışsa ve itirazlar yeni inceleme gerektirmiyorsa mahkeme hükme geçebilir; basit yargılamada karar aynı duruşmada açıklanabilir (HMK m. 321/1). İtirazlar ek rapor veya yeni bilirkişi gerektiriyorsa dosya yeni raporu bekler.

Bilirkişi raporu hâkimi bağlar mı?

Hayır. Hâkim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m. 282) ve gerekçesini göstererek raporun aksine karar verebilir.

Ek rapor için bilirkişiye yeniden ücret ödenir mi?

Raporun eksiklik veya belirsizliğinin giderilmesi ya da cevaplanmayan soruların tamamlanması için istenen ek rapora ayrıca ücret ödenmez. Görevlendirme kararındaki sorular dışında yeni bilgi istenirse merci ek ücret takdir edebilir (2026 Tarife m. 11).

Bilirkişinin reddi ne zaman istenir?

Bilirkişinin reddi, ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta içinde istenir (HMK m. 272/3). Ret, raporun içeriğine değil bilirkişinin tarafsızlığına yöneliktir; kabul kararı kesindir, ret kararına karşı esas hakkındaki kararla birlikte kanun yoluna gidilir.

İcra dosyasında bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadar?

Taşınmazın kıymet takdiri raporuna karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yapılır; şikâyetten itibaren yedi gün içinde masraf yatırılmazsa şikâyet kesin olarak reddedilir (İİK m. 128/a).

Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 4, 34, 36, 91–104, 184, 186, 266–293, 316, 321–326, 353, 445)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 63–69, 217)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 31, geçici m. 11)
• 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu (m. 2, 3)
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu (m. 7/a)
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 18, 128/a)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 344)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (m. 7)
• 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi (Resmî Gazete, 26 Aralık 2025, sayı 33119; m. 11, 13, 15)
• Yargıtay Karar Arama: Hukuk Genel Kurulu, 15.03.2023, 2022/508 E., 2023/226 K.