
Bu yazıda
Kanunda aksine bir hüküm yoksa her alacak 10 yılda zamanaşımına uğrar (TBK m. 146). Kira, faiz ve ücret gibi dönemsel edimler ile vekalet ve eser sözleşmesinden doğan alacaklar 5 yıldır (TBK m. 147); haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede süre, öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıldır (TBK m. 72, 82). Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti 5 yılda (İş Kanunu ek m. 3), ceza davaları suçun cezasına göre 8 ile 30 yıl arasında zamanaşımına uğrar (TCK m. 66).
Hukukta bir gün geç kalmak, yıllarca uğraşacağınız bir hakkı kaybettirebilir. Aşağıda en sık sorulan süreleri, başlangıç anlarını ve kanun maddelerini tablolarda topladım.
Süre tablosunu kullanmadan önce olay çizelgesi hazırlayın
Zamanaşımı hesabından önce alacağın doğum ve vade tarihi, zararın ve sorumlunun öğrenilme tarihi, kesilme veya durma olayları ile sürenin zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi yoksa usul süresi mi olduğu belirlenmelidir; olay çizelgesi olmadan kesin son gün belirlenemez.
| Olay | Kaydedilecek bilgi | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Alacağın doğumu ve vade | Sözleşme, fatura, olay ve istenebilirlik tarihi | Her süre olay tarihinden başlamaz. |
| Öğrenme | Zararın ve sorumlunun ne zaman öğrenildiği | Bazı özel sürelerde ayrı başlangıçtır. |
| Kesilme veya durma | Ödeme, ikrar, dava, takip ve arabuluculuk kayıtları | İlk tarihe yalnız yıl eklemek yeterli olmayabilir. |
| Özel süre türü | Zamanaşımı, hak düşürücü süre veya usul süresi | Farklı kuralların birbirine uygulanmasını önler. |
TBK m.149, 154 ve 156 başlangıç ve kesilmenin etkisini ayrı düzenler. Aşağıdaki süreler bir başlangıç tablosudur; olay çizelgesi olmadan tek bir son gün sonucu üretmez.

Zamanaşımı nedir?
Zamanaşımı, alacaklının hakkını kanunda belirtilen süre içinde dava veya icra yoluyla istememesi halinde, borçlunun “zamanaşımı” savunmasıyla ödemekten kaçınabilmesidir. Alacak kendiliğinden ortadan kalkmaz; borçlu bu savunmayı ileri sürmedikçe hakim zamanaşımını kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m. 161). Zamanaşımına uğramış bir borç ödenirse ödenen geri istenemez (TBK m. 78/2).
Borçlar Kanunu’ndaki zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m. 148) ve zamanaşımından önceden feragat edilemez (TBK m. 160). Amaç hukuki güvenlik ve uyuşmazlıkların sonsuza kadar açık kalmamasıdır.
Zamanaşımı ile hak düşürücü süre farkı
Zamanaşımı dolunca alacak sürer ancak borçlu ödemekten kaçınabilir ve hakim borçlu ileri sürmedikçe bunu dikkate alamaz; hak düşürücü süre dolunca ise hakkın kendisi düşer ve uygulamada mahkemece kendiliğinden gözetilir.
İki kavram sık karıştırılır, ama sonuçları farklıdır:
| Zamanaşımı | Hak düşürücü süre | |
|---|---|---|
| Süre dolunca | Alacak sürer; borçlu ödemekten kaçınabilir | Hakkın kendisi düşer |
| Kim ileri sürer | Borçlu ileri sürmedikçe hakim dikkate alamaz (TBK m. 161) | TBK m. 161 benzeri bir sınırlama yoktur; uygulamada mahkemece kendiliğinden gözetilir |
| Kesilme ve durma | Kesilir ve durur (TBK m. 153–157) | Kural olarak kesilmez; kanun öngörürse işlemez (ör. iş uyuşmazlığında arabuluculuk süreci, 7036 s. Kanun m. 3/17) |
| Örnekler | Genel 10 yıl, kira ve ücret 5 yıl, haksız fiil 2/10 yıl | Tenkis davası (TMK m. 571), kadastro öncesi sebeplere dayanan davalar (3402 s. Kanun m. 12) |
Ortak bir güvence de var: Dava yetkisizlik, görevsizlik, düzeltilebilir bir yanlışlık veya erken açılma nedeniyle reddedilmiş ve bu arada süre dolmuşsa alacaklı 60 günlük ek süre içinde hakkını kullanabilir (TBK m. 158).
Zamanaşımı süreleri tablosu (2026)
Genel alacaklarda zamanaşımı süresi 10 yıldır ve alacağın muaccel olduğu günden başlar; kira bedeli, anapara faizi ve ücret gibi dönemsel edimlerde süre 5 yıldır (TBK m. 146, 147).
Süreler 30 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki kanun metinlerinden derlendi. Özel bir sözleşme veya özel kanun hükmü sonucu değiştirebilir.
Alacak ve tazminat davaları
| Alacak / dava | Süre | Ne zaman başlar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Genel alacak (sözleşmeden doğan, özel süre yoksa) | 10 yıl | Alacağın muaccel olduğu gün | TBK m. 146, 149 |
| Kira bedeli, anapara faizi, ücret gibi dönemsel edimler | 5 yıl | Her edimin muaccel olduğu gün | TBK m. 147/1 |
| Vekalet, komisyon, acentelik sözleşmesi alacakları | 5 yıl | Alacağın muaccel olduğu gün | TBK m. 147/5 |
| Eser sözleşmesi alacakları (yüklenicinin ağır kusuru hariç) | 5 yıl | Alacağın muaccel olduğu gün | TBK m. 147/6 |
| Haksız fiil (maddi ve manevi tazminat) | 2 yıl; her halde 10 yıl | Zararı ve sorumluyu öğrenme; fiil tarihi | TBK m. 72 |
| Sebepsiz zenginleşme | 2 yıl; her halde 10 yıl | Geri isteme hakkını öğrenme; zenginleşme tarihi | TBK m. 82 |
| Trafik kazasında maddi zarar | 2 yıl; her halde 10 yıl | Zararı ve sorumluyu öğrenme; kaza günü | KTK m. 109 |
| Aşırı yararlanma (hak kullanma süresi) | 1 yıl; her halde 5 yıl | Durumu öğrenme veya zor durumun kalkması; sözleşme tarihi | TBK m. 28 |
| Yanılma, aldatma, korkutma | 1 yıl (sözleşme onanmış sayılır) | Öğrenme; korkutmanın etkisinin kalkması | TBK m. 39 |
| Mahkeme kararına bağlanmış veya senetle ikrar edilmiş borç | Kesilmeden sonra yeni süre 10 yıl | Kesilme tarihi | TBK m. 156/2 |
Haksız fiil ve trafik kazasında fiil aynı zamanda suçsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır (TBK m. 72; KTK m. 109). Manevi tazminat da dayanağına göre değerlendirilir; haksız fiilden doğuyorsa TBK m. 72 geçerlidir.
İşçilik alacakları ve sosyal güvenlik
| Alacak / dava | Süre | Ne zaman başlar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | 5 yıl | İş sözleşmesinin sona ermesi | İş Kanunu ek m. 3; TBK m. 149 |
| İhbar tazminatı | 5 yıl | İş sözleşmesinin sona ermesi | İş Kanunu ek m. 3 |
| Kötüniyet tazminatı; eşit davranma ilkesine aykırı fesih tazminatı | 5 yıl | İş sözleşmesinin sona ermesi | İş Kanunu ek m. 3 |
| Kullanılmayan yıllık izin ücreti | 5 yıl | İş sözleşmesinin sona erdiği gün | İş Kanunu ek m. 3, m. 59 |
| Ücret alacakları | 5 yıl | Her ücretin muaccel olduğu gün | İş Kanunu m. 32; TBK m. 147/1 |
| İşe iade | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava | Fesih bildiriminin tebliği | İş Kanunu m. 20 |
| Hizmet tespiti davası | 5 yıl | Hizmetin geçtiği yılın sonu | 5510 s. Kanun m. 86 |
İş Kanunu ek m. 3, 7036 sayılı Kanunla eklendi ve 25 Ekim 2017’den sonra sona eren iş sözleşmelerine uygulanır. Bu tarihten önce işlemeye başlamış süreler eski hükümlere tabidir; ancak kalan süre ek m. 3’teki beş yıldan uzunsa beş yılın geçmesiyle zamanaşımı dolar (İş Kanunu geçici m. 8). Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (7036 s. Kanun m. 3/17). Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını kıdem tazminatı rehberinde, tutarı ise kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracında bulabilirsiniz.
Miras, aile ve taşınmaz davaları
| Dava | Süre | Ne zaman başlar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tenkis davası (hak düşürücü) | 1 yıl; her halde 10 yıl | Saklı payın zedelendiğini öğrenme; vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması | TMK m. 571 |
| Miras sebebiyle istihkak davası | 1 yıl; her halde 10 yıl (iyiniyetli olmayana karşı 20 yıl) | Mirasçılığı ve malın davalıda olduğunu öğrenme; ölüm veya vasiyetnamenin açılması | TMK m. 639 |
| Boşanmadan doğan dava hakları | 1 yıl | Boşanma hükmünün kesinleşmesi | TMK m. 178 |
| Kadastro öncesi hukuki sebebe dayanan itiraz ve davalar (hak düşürücü) | 10 yıl | Kadastro tutanaklarının kesinleşmesi | 3402 s. Kanun m. 12/3 |
| Muris muvazaası veya yolsuz tescil nedeniyle tapu iptal ve tescil | Kanunda tek bir süre öngörülmemiştir | Davanın dayanağına göre değişir | TMK m. 1025; içtihat |
Tapu iptal ve tescil davasında süre, davanın dayandığı sebebe göre değişir: yanılma, aldatma veya korkutmada TBK m. 39’daki bir yıl, saklı payın korunmasında TMK m. 571’deki süreler, kadastro öncesi sebeplerde on yıllık hak düşürücü süre uygulanır. Yolsuz tescil nedeniyle sicilin düzeltilmesini düzenleyen TMK m. 1025 süre öngörmez. Muris muvazaası ve mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklarda süre Yargıtay içtihatlarıyla şekillendiğinden dava açmadan önce güncel içtihadı kontrol edin. Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 571). Saklı pay için miras payı rehberine bakabilirsiniz.
Çek, bono, icra ve vergi
| Konu | Süre | Ne zaman başlar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Bonoda düzenleyene karşı istemler | 3 yıl | Vade | TTK m. 778, 779/1, 749/1 |
| Bono ve poliçede hamilin cirantalara başvurusu | 1 yıl | Protesto tarihi (“gidersiz iade” kaydı varsa vade) | TTK m. 749/2 |
| Çekte hamilin başvurma hakları | 3 yıl | İbraz süresinin bitimi (10 gün veya 1 ay) | TTK m. 814/1, 796 |
| İlama dayalı icra takibi | 10 yıl | Son işlem | İİK m. 39 |
| Haciz isteme hakkı (düşme süresi) | 1 yıl | Ödeme emrinin tebliği | İİK m. 78/2 |
| Vergi tarh zamanaşımı | 5 yıl | Vergi alacağının doğduğu yılı izleyen yılın başı | VUK m. 114 |
| Amme alacağının tahsil zamanaşımı | 5 yıl | Vadenin rastladığı yılı izleyen yılın başı | 6183 s. Kanun m. 102 |
İcra dosyasında zamanaşımı, takip edilen alacağın kendi süresine göre işler ve alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden başlar (TBK m. 157/2). Borçlu, takip kesinleştikten sonra zamanaşımını icra mahkemesinde ileri sürebilir (İİK m. 71/2). Amme alacaklarında ödeme emrinin tebliği, haciz veya ödeme tahsil zamanaşımını keser (6183 s. Kanun m. 103).
Zamanaşımı ne zaman başlar ve nasıl hesaplanır?
Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla, yani ödenmesi istenebilir hale gelmesiyle işlemeye başlar; başladığı gün sayılmaz ve son gün de hak kullanılmadan geçince gerçekleşir. Yıl ve ay olarak belirlenen süre başlangıç gününe karşılık gelen günde dolar (TBK m. 149, 151).
Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla, yani ödenmesi istenebilir hale gelmesiyle işlemeye başlar; muacceliyet bir bildirime bağlıysa bildirimin yapılabileceği gün başlar (TBK m. 149). Süre hesaplanırken zamanaşımının başladığı gün sayılmaz ve zamanaşımı ancak son gün de hak kullanılmadan geçince gerçekleşir (TBK m. 151). Yıl ve ay olarak belirlenen süre, başlangıç gününe karşılık gelen günde dolar; son gün kanunen tatil olan bir güne rastlarsa izleyen ilk iş gününe geçer (TBK m. 92, 93).
Varsayımsal örnek: Bir kira bedeli 3 Mart 2021’de muaccel olduysa beş yıllık süre 3 Mart 2026 günü dolar. Dava veya icra takibi o gün başlatıldıysa süre içindedir; bir gün sonra borçlu zamanaşımı savunması yapabilir.
Zamanaşımını davadaki usul süreleriyle karıştırmayın. Adli tatilde (20 Temmuz–31 Ağustos) biten süreler, tatile tabi işlerde tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır; ancak bu kural yalnız HMK’nın “tayin ettiği süreler” içindir (HMK m. 104). Tebliğden işleyen usul sürelerinin son gününü hukuki süre hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Zamanaşımı nasıl kesilir veya durur?
Zamanaşımı borçlunun borcu ikrar etmesi (faiz ödemesi, kısmen ödeme gibi) veya alacaklının dava açması, icra takibi yapması gibi hallerde kesilir ve yeni bir süre başlar (TBK m. 154, 156). İhtarname göndermek kesme sebeplerinden biri değildir.
Zamanaşımını kesen haller
Kesilme, işlemiş süreyi siler ve yeni bir süre başlatır (TBK m. 156/1). TBK m. 154’e göre zamanaşımı şu durumlarda kesilir:
- Borçlunun borcu ikrar etmesi; özellikle faiz ödemesi, kısmen ödeme yapması, rehin vermesi veya kefil göstermesi.
- Alacaklının dava açması, def’i ileri sürmesi, hakeme başvurması, icra takibi yapması veya iflas masasına başvurması.
Borç bir senetle ikrar edilmiş veya mahkeme ya da hakem kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır (TBK m. 156/2). Dava süresince tarafların her yargılama işleminden ve hakimin her kararından sonra; icra takibinde ise alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra süre yeniden başlar (TBK m. 157). Müteselsil borçlulardan birine karşı kesilen zamanaşımı diğerlerine karşı da kesilir; asıl borçluya karşı kesilme kefile de etki eder (TBK m. 155). Kısmi davada 31 Temmuz 2026’dan itibaren yapılan talep artırımında zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m. 109/4); ayrıntısını ıslah ve talep artırımı rehberinde anlattım.
Uygulamada en yaygın yanılgılardan biri ihtarnamedir: İhtarname göndermek, TBK m. 154’te sayılan kesme sebeplerinden biri değildir.
Zamanaşımını durduran haller
Durma halinde zamanaşımı ya hiç başlamaz ya da başlamışsa durur; sebep ortadan kalkınca kaldığı yerden devam eder (TBK m. 153). Başlıca durma sebepleri:
- Velayet ve vesayet süresince çocuğun veya vesayet altındakinin alacakları.
- Evlilik süresince eşlerin birbirinden alacakları.
- Hizmet ilişkisi süresince ev hizmetlilerinin işverenlerinden alacakları.
- Alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülemediği süre.
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci ve Sosyal Güvenlik Kurumuna zorunlu başvuruda geçen süre de zamanaşımı hesabına katılmaz (7036 s. Kanun m. 3/17, 4).
Ceza zamanaşımı süreleri ve dava zamanaşımı
Ceza hukukunda iki ayrı zamanaşımı vardır. Dava zamanaşımı dolarsa kamu davası düşer (TCK m. 66); ceza zamanaşımı dolarsa kesinleşmiş ceza artık infaz edilmez (TCK m. 68). Her ikisi de kendiliğinden uygulanır ve şüpheli, sanık veya hükümlü bundan vazgeçemez (TCK m. 72/2).
| Suçun cezası / verilen ceza | Dava zamanaşımı (TCK m. 66) | Ceza zamanaşımı (TCK m. 68) |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl | 40 yıl |
| Müebbet hapis | 25 yıl | 30 yıl |
| 20 yıl ve daha fazla hapis | 20 yıl | 24 yıl |
| 5 yıldan fazla, 20 yıldan az hapis | 15 yıl | 20 yıl |
| 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası | 8 yıl | 10 yıl |
Dava zamanaşımında suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır ve süre suçun işlendiği günden başlar (TCK m. 66/4, 66/6). Savcı huzurunda ifade alınması, tutuklama, iddianame ve mahkumiyet kararı dava zamanaşımını keser; kesilmeyle süre en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67). Ceza zamanaşımı hükmün kesinleştiği veya infazın kesintiye uğradığı günden başlar (TCK m. 68/5). Fiili 12–15 yaş arasında işleyenlerde sürelerin yarısı, 15–18 yaş arasında işleyenlerde üçte ikisi uygulanır.
Hangi suçlarda zamanaşımı yok?
- Soykırım (TCK m. 76/4) ve insanlığa karşı suçlar (TCK m. 77/4).
- Bu suçları işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve örgüte üye olma (TCK m. 78/3).
- İşkence suçu (TCK m. 94/6).
- Millete ve Devlete karşı suçlardan ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis gerektirenlerin yurt dışında işlenmesi (TCK m. 66/7, 68/3).
Şikayete bağlı suçlarda ayrıca altı aylık şikayet süresi vardır; süre, fiili ve faili öğrenmeden başlar. Şikayete bağlı hakaret suçunda şikayet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73).
Tavsiyem şu: Bir hukuki sorunla karşılaştığınızda önce süreleri öğrenin. Beklemek işleri kolaylaştırmaz; aksine hak kaybı riskini artırır.
Tebliğ tarihinden işleyen istinaf, itiraz ve e-tebligat sürelerinin son gününü bulun.
Hukuki süreyi hesaplaSık sorulan sorular
Zaman aşımı süresi kaç yıldır?
Kanunda aksine bir hüküm yoksa 10 yıldır (TBK m. 146). Kira, faiz ve ücret gibi dönemsel alacaklar 5 yıl, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıl, kıdem ve ihbar tazminatı 5 yıldır.
Zamanaşımı ve hak düşürücü süre farkı nedir?
Zamanaşımı dolduğunda alacak ortadan kalkmaz; borçlu savunma olarak ileri sürerse alacak dava yoluyla istenemez ve hakim bunu kendiliğinden dikkate alamaz (TBK m. 161). Hak düşürücü sürede ise süre geçince hakkın kendisi düşer; zamanaşımına özgü kesilme ve durma kuralları kural olarak uygulanmaz.
Borç ne zaman zamanaşımına uğrar?
Borcun türüne ait süre, alacağın muaccel olduğu günden itibaren hiç kesilmeden dolduğunda (TBK m. 149, 151). Borçlu bu arada borcu ikrar eder, kısmen öder veya alacaklı dava ya da icra takibi başlatırsa süre yeniden başlar (TBK m. 154, 156).
Hangi suçlarda zamanaşımı yok?
Soykırım, insanlığa karşı suçlar, bunlar için kurulan örgüt suçları ve işkencede zamanaşımı işlemez (TCK m. 76–78, 94/6). Millete ve Devlete karşı ağır suçların yurt dışında işlenmesinde de uygulanmaz.
İhbar tazminatı için zamanaşımı süresi ne kadardır?
Beş yıldır (İş Kanunu ek m. 3). Bu süre 25 Ekim 2017’den sonra sona eren iş sözleşmeleri için geçerlidir; daha önce sona eren sözleşmelerde geçici m. 8’deki geçiş kuralı uygulanır.
Sözleşmeyle zamanaşımı süresi değiştirilebilir mi?
Borçlar Kanunu’ndaki zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m. 148) ve zamanaşımından önceden feragat edilemez (TBK m. 160).
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 28, 39, 72, 73, 78, 82, 92–93, 146–161)
- 4857 sayılı İş Kanunu (m. 20, 32, 59, ek m. 3, geçici m. 8)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (m. 3, 4, 38)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m. 86)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 178, 571, 639, 1025)
- 3402 sayılı Kadastro Kanunu (m. 12)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 749, 778, 779, 796, 814)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 39, 71, 78)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m. 114)
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (m. 102–103)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m. 109)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 66–68, 72–73, 76–78, 94)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 102–104, 109)
Kapak görseli yapay zeka ile üretilmiş temsili bir görseldir.
Güncelleme geçmişi
Güncel
Süre tablolarından önce alacağın muaccel olduğu an, öğrenme tarihi, zamanaşımının kesilmesi ve durması ile sürenin türünü kontrol etmeye yarayan bir bölüm eklendi. Konuyu özetleyen bir infografik eklendi.
Yazı zamanaşımı sürelerini tablolarla anlatan bir rehbere dönüştürüldü. Sürelerin sözleşmeyle uzatılabileceği yönündeki cevap TBK m.148'e göre düzeltildi, işe iade süresi arabuluculuk sürecine göre yeniden yazıldı. Alacak, işçilik, miras, aile, taşınmaz, icra, vergi ve ceza zamanaşımı tabloları ile 6 SSS eklendi.
Yazı yayımlandı.




Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. Bu yazıya ilk yorumu siz yapın!