Hukuk ve Adalet

Zamanaşımı Süreleri 2026: Alacak, Tazminat, İşçilik ve Ceza Davaları Tablosu

Hangi alacak kaç yılda zamanaşımına uğrar? TBK, İş Kanunu, TMK, TTK, İİK ve TCK’ya göre zamanaşımı süreleri tablosu, kesilme ve durma halleri, hak düşürücü süre farkı.

Güncellendi: 11 dk okuma
93 görüntülemePaylaş
Zamanaşımı Süreleri 2026: Alacak, Tazminat, İşçilik ve Ceza Davaları Tablosu
Bu yazıda

Kanunda aksine bir hüküm yoksa her alacak 10 yılda zamanaşımına uğrar (TBK m. 146). Kira, faiz ve ücret gibi dönemsel edimler ile vekalet ve eser sözleşmesinden doğan alacaklar 5 yıldır (TBK m. 147); haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede süre, öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıldır (TBK m. 72, 82). Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti 5 yılda (İş Kanunu ek m. 3), ceza davaları suçun cezasına göre 8 ile 30 yıl arasında zamanaşımına uğrar (TCK m. 66).

Hukukta bir gün geç kalmak, yıllarca uğraşacağınız bir hakkı kaybettirebilir. Aşağıda en sık sorulan süreleri, başlangıç anlarını ve kanun maddelerini tablolarda topladım.

Süre tablosunu kullanmadan önce olay çizelgesi hazırlayın

Zamanaşımı hesabından önce alacağın doğum ve vade tarihi, zararın ve sorumlunun öğrenilme tarihi, kesilme veya durma olayları ile sürenin zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi yoksa usul süresi mi olduğu belirlenmelidir; olay çizelgesi olmadan kesin son gün belirlenemez.

Zamanaşımı için gerekli olay kaydı
OlayKaydedilecek bilgiNeden önemli?
Alacağın doğumu ve vadeSözleşme, fatura, olay ve istenebilirlik tarihiHer süre olay tarihinden başlamaz.
ÖğrenmeZararın ve sorumlunun ne zaman öğrenildiğiBazı özel sürelerde ayrı başlangıçtır.
Kesilme veya durmaÖdeme, ikrar, dava, takip ve arabuluculuk kayıtlarıİlk tarihe yalnız yıl eklemek yeterli olmayabilir.
Özel süre türüZamanaşımı, hak düşürücü süre veya usul süresiFarklı kuralların birbirine uygulanmasını önler.

TBK m.149, 154 ve 156 başlangıç ve kesilmenin etkisini ayrı düzenler. Aşağıdaki süreler bir başlangıç tablosudur; olay çizelgesi olmadan tek bir son gün sonucu üretmez.

Zamanaşımında doğru başlangıç: Talebin türünü belirle, Başlangıç olayını bul, Ara işlemleri ekle, Süre türünü ayır.
Zamanaşımında doğru başlangıç. Dosyaya özgü olay çizelgesi olmadan kesin son gün belirlenemez.

Zamanaşımı nedir?

Zamanaşımı, alacaklının hakkını kanunda belirtilen süre içinde dava veya icra yoluyla istememesi halinde, borçlunun “zamanaşımı” savunmasıyla ödemekten kaçınabilmesidir. Alacak kendiliğinden ortadan kalkmaz; borçlu bu savunmayı ileri sürmedikçe hakim zamanaşımını kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m. 161). Zamanaşımına uğramış bir borç ödenirse ödenen geri istenemez (TBK m. 78/2).

Borçlar Kanunu’ndaki zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m. 148) ve zamanaşımından önceden feragat edilemez (TBK m. 160). Amaç hukuki güvenlik ve uyuşmazlıkların sonsuza kadar açık kalmamasıdır.

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre farkı

Zamanaşımı dolunca alacak sürer ancak borçlu ödemekten kaçınabilir ve hakim borçlu ileri sürmedikçe bunu dikkate alamaz; hak düşürücü süre dolunca ise hakkın kendisi düşer ve uygulamada mahkemece kendiliğinden gözetilir.

İki kavram sık karıştırılır, ama sonuçları farklıdır:

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre farkı
ZamanaşımıHak düşürücü süre
Süre doluncaAlacak sürer; borçlu ödemekten kaçınabilirHakkın kendisi düşer
Kim ileri sürerBorçlu ileri sürmedikçe hakim dikkate alamaz (TBK m. 161)TBK m. 161 benzeri bir sınırlama yoktur; uygulamada mahkemece kendiliğinden gözetilir
Kesilme ve durmaKesilir ve durur (TBK m. 153–157)Kural olarak kesilmez; kanun öngörürse işlemez (ör. iş uyuşmazlığında arabuluculuk süreci, 7036 s. Kanun m. 3/17)
ÖrneklerGenel 10 yıl, kira ve ücret 5 yıl, haksız fiil 2/10 yılTenkis davası (TMK m. 571), kadastro öncesi sebeplere dayanan davalar (3402 s. Kanun m. 12)

Ortak bir güvence de var: Dava yetkisizlik, görevsizlik, düzeltilebilir bir yanlışlık veya erken açılma nedeniyle reddedilmiş ve bu arada süre dolmuşsa alacaklı 60 günlük ek süre içinde hakkını kullanabilir (TBK m. 158).

Zamanaşımı süreleri tablosu (2026)

Genel alacaklarda zamanaşımı süresi 10 yıldır ve alacağın muaccel olduğu günden başlar; kira bedeli, anapara faizi ve ücret gibi dönemsel edimlerde süre 5 yıldır (TBK m. 146, 147).

Süreler 30 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki kanun metinlerinden derlendi. Özel bir sözleşme veya özel kanun hükmü sonucu değiştirebilir.

Alacak ve tazminat davaları

Alacak ve tazminat davaları
Alacak / davaSüreNe zaman başlarDayanak
Genel alacak (sözleşmeden doğan, özel süre yoksa)10 yılAlacağın muaccel olduğu günTBK m. 146, 149
Kira bedeli, anapara faizi, ücret gibi dönemsel edimler5 yılHer edimin muaccel olduğu günTBK m. 147/1
Vekalet, komisyon, acentelik sözleşmesi alacakları5 yılAlacağın muaccel olduğu günTBK m. 147/5
Eser sözleşmesi alacakları (yüklenicinin ağır kusuru hariç)5 yılAlacağın muaccel olduğu günTBK m. 147/6
Haksız fiil (maddi ve manevi tazminat)2 yıl; her halde 10 yılZararı ve sorumluyu öğrenme; fiil tarihiTBK m. 72
Sebepsiz zenginleşme2 yıl; her halde 10 yılGeri isteme hakkını öğrenme; zenginleşme tarihiTBK m. 82
Trafik kazasında maddi zarar2 yıl; her halde 10 yılZararı ve sorumluyu öğrenme; kaza günüKTK m. 109
Aşırı yararlanma (hak kullanma süresi)1 yıl; her halde 5 yılDurumu öğrenme veya zor durumun kalkması; sözleşme tarihiTBK m. 28
Yanılma, aldatma, korkutma1 yıl (sözleşme onanmış sayılır)Öğrenme; korkutmanın etkisinin kalkmasıTBK m. 39
Mahkeme kararına bağlanmış veya senetle ikrar edilmiş borçKesilmeden sonra yeni süre 10 yılKesilme tarihiTBK m. 156/2

Haksız fiil ve trafik kazasında fiil aynı zamanda suçsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır (TBK m. 72; KTK m. 109). Manevi tazminat da dayanağına göre değerlendirilir; haksız fiilden doğuyorsa TBK m. 72 geçerlidir.

İşçilik alacakları ve sosyal güvenlik

İşçilik alacakları ve sosyal güvenlik
Alacak / davaSüreNe zaman başlarDayanak
Kıdem tazminatı5 yılİş sözleşmesinin sona ermesiİş Kanunu ek m. 3; TBK m. 149
İhbar tazminatı5 yılİş sözleşmesinin sona ermesiİş Kanunu ek m. 3
Kötüniyet tazminatı; eşit davranma ilkesine aykırı fesih tazminatı5 yılİş sözleşmesinin sona ermesiİş Kanunu ek m. 3
Kullanılmayan yıllık izin ücreti5 yılİş sözleşmesinin sona erdiği günİş Kanunu ek m. 3, m. 59
Ücret alacakları5 yılHer ücretin muaccel olduğu günİş Kanunu m. 32; TBK m. 147/1
İşe iadeFesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde davaFesih bildiriminin tebliğiİş Kanunu m. 20
Hizmet tespiti davası5 yılHizmetin geçtiği yılın sonu5510 s. Kanun m. 86

İş Kanunu ek m. 3, 7036 sayılı Kanunla eklendi ve 25 Ekim 2017’den sonra sona eren iş sözleşmelerine uygulanır. Bu tarihten önce işlemeye başlamış süreler eski hükümlere tabidir; ancak kalan süre ek m. 3’teki beş yıldan uzunsa beş yılın geçmesiyle zamanaşımı dolar (İş Kanunu geçici m. 8). Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (7036 s. Kanun m. 3/17). Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını kıdem tazminatı rehberinde, tutarı ise kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracında bulabilirsiniz.

Miras, aile ve taşınmaz davaları

Miras, aile ve taşınmaz davaları
DavaSüreNe zaman başlarDayanak
Tenkis davası (hak düşürücü)1 yıl; her halde 10 yılSaklı payın zedelendiğini öğrenme; vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılmasıTMK m. 571
Miras sebebiyle istihkak davası1 yıl; her halde 10 yıl (iyiniyetli olmayana karşı 20 yıl)Mirasçılığı ve malın davalıda olduğunu öğrenme; ölüm veya vasiyetnamenin açılmasıTMK m. 639
Boşanmadan doğan dava hakları1 yılBoşanma hükmünün kesinleşmesiTMK m. 178
Kadastro öncesi hukuki sebebe dayanan itiraz ve davalar (hak düşürücü)10 yılKadastro tutanaklarının kesinleşmesi3402 s. Kanun m. 12/3
Muris muvazaası veya yolsuz tescil nedeniyle tapu iptal ve tescilKanunda tek bir süre öngörülmemiştirDavanın dayanağına göre değişirTMK m. 1025; içtihat

Tapu iptal ve tescil davasında süre, davanın dayandığı sebebe göre değişir: yanılma, aldatma veya korkutmada TBK m. 39’daki bir yıl, saklı payın korunmasında TMK m. 571’deki süreler, kadastro öncesi sebeplerde on yıllık hak düşürücü süre uygulanır. Yolsuz tescil nedeniyle sicilin düzeltilmesini düzenleyen TMK m. 1025 süre öngörmez. Muris muvazaası ve mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklarda süre Yargıtay içtihatlarıyla şekillendiğinden dava açmadan önce güncel içtihadı kontrol edin. Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 571). Saklı pay için miras payı rehberine bakabilirsiniz.

Çek, bono, icra ve vergi

Çek, bono, icra ve vergi
KonuSüreNe zaman başlarDayanak
Bonoda düzenleyene karşı istemler3 yılVadeTTK m. 778, 779/1, 749/1
Bono ve poliçede hamilin cirantalara başvurusu1 yılProtesto tarihi (“gidersiz iade” kaydı varsa vade)TTK m. 749/2
Çekte hamilin başvurma hakları3 yılİbraz süresinin bitimi (10 gün veya 1 ay)TTK m. 814/1, 796
İlama dayalı icra takibi10 yılSon işlemİİK m. 39
Haciz isteme hakkı (düşme süresi)1 yılÖdeme emrinin tebliğiİİK m. 78/2
Vergi tarh zamanaşımı5 yılVergi alacağının doğduğu yılı izleyen yılın başıVUK m. 114
Amme alacağının tahsil zamanaşımı5 yılVadenin rastladığı yılı izleyen yılın başı6183 s. Kanun m. 102

İcra dosyasında zamanaşımı, takip edilen alacağın kendi süresine göre işler ve alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden başlar (TBK m. 157/2). Borçlu, takip kesinleştikten sonra zamanaşımını icra mahkemesinde ileri sürebilir (İİK m. 71/2). Amme alacaklarında ödeme emrinin tebliği, haciz veya ödeme tahsil zamanaşımını keser (6183 s. Kanun m. 103).

Zamanaşımı ne zaman başlar ve nasıl hesaplanır?

Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla, yani ödenmesi istenebilir hale gelmesiyle işlemeye başlar; başladığı gün sayılmaz ve son gün de hak kullanılmadan geçince gerçekleşir. Yıl ve ay olarak belirlenen süre başlangıç gününe karşılık gelen günde dolar (TBK m. 149, 151).

Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla, yani ödenmesi istenebilir hale gelmesiyle işlemeye başlar; muacceliyet bir bildirime bağlıysa bildirimin yapılabileceği gün başlar (TBK m. 149). Süre hesaplanırken zamanaşımının başladığı gün sayılmaz ve zamanaşımı ancak son gün de hak kullanılmadan geçince gerçekleşir (TBK m. 151). Yıl ve ay olarak belirlenen süre, başlangıç gününe karşılık gelen günde dolar; son gün kanunen tatil olan bir güne rastlarsa izleyen ilk iş gününe geçer (TBK m. 92, 93).

Varsayımsal örnek: Bir kira bedeli 3 Mart 2021’de muaccel olduysa beş yıllık süre 3 Mart 2026 günü dolar. Dava veya icra takibi o gün başlatıldıysa süre içindedir; bir gün sonra borçlu zamanaşımı savunması yapabilir.

Zamanaşımını davadaki usul süreleriyle karıştırmayın. Adli tatilde (20 Temmuz–31 Ağustos) biten süreler, tatile tabi işlerde tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır; ancak bu kural yalnız HMK’nın “tayin ettiği süreler” içindir (HMK m. 104). Tebliğden işleyen usul sürelerinin son gününü hukuki süre hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

Zamanaşımı nasıl kesilir veya durur?

Zamanaşımı borçlunun borcu ikrar etmesi (faiz ödemesi, kısmen ödeme gibi) veya alacaklının dava açması, icra takibi yapması gibi hallerde kesilir ve yeni bir süre başlar (TBK m. 154, 156). İhtarname göndermek kesme sebeplerinden biri değildir.

Zamanaşımını kesen haller

Kesilme, işlemiş süreyi siler ve yeni bir süre başlatır (TBK m. 156/1). TBK m. 154’e göre zamanaşımı şu durumlarda kesilir:

  • Borçlunun borcu ikrar etmesi; özellikle faiz ödemesi, kısmen ödeme yapması, rehin vermesi veya kefil göstermesi.
  • Alacaklının dava açması, def’i ileri sürmesi, hakeme başvurması, icra takibi yapması veya iflas masasına başvurması.

Borç bir senetle ikrar edilmiş veya mahkeme ya da hakem kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır (TBK m. 156/2). Dava süresince tarafların her yargılama işleminden ve hakimin her kararından sonra; icra takibinde ise alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra süre yeniden başlar (TBK m. 157). Müteselsil borçlulardan birine karşı kesilen zamanaşımı diğerlerine karşı da kesilir; asıl borçluya karşı kesilme kefile de etki eder (TBK m. 155). Kısmi davada 31 Temmuz 2026’dan itibaren yapılan talep artırımında zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m. 109/4); ayrıntısını ıslah ve talep artırımı rehberinde anlattım.

Uygulamada en yaygın yanılgılardan biri ihtarnamedir: İhtarname göndermek, TBK m. 154’te sayılan kesme sebeplerinden biri değildir.

Zamanaşımını durduran haller

Durma halinde zamanaşımı ya hiç başlamaz ya da başlamışsa durur; sebep ortadan kalkınca kaldığı yerden devam eder (TBK m. 153). Başlıca durma sebepleri:

  • Velayet ve vesayet süresince çocuğun veya vesayet altındakinin alacakları.
  • Evlilik süresince eşlerin birbirinden alacakları.
  • Hizmet ilişkisi süresince ev hizmetlilerinin işverenlerinden alacakları.
  • Alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülemediği süre.

İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci ve Sosyal Güvenlik Kurumuna zorunlu başvuruda geçen süre de zamanaşımı hesabına katılmaz (7036 s. Kanun m. 3/17, 4).

Ceza zamanaşımı süreleri ve dava zamanaşımı

Ceza hukukunda iki ayrı zamanaşımı vardır. Dava zamanaşımı dolarsa kamu davası düşer (TCK m. 66); ceza zamanaşımı dolarsa kesinleşmiş ceza artık infaz edilmez (TCK m. 68). Her ikisi de kendiliğinden uygulanır ve şüpheli, sanık veya hükümlü bundan vazgeçemez (TCK m. 72/2).

Ceza zamanaşımı süreleri ve dava zamanaşımı
Suçun cezası / verilen cezaDava zamanaşımı (TCK m. 66)Ceza zamanaşımı (TCK m. 68)
Ağırlaştırılmış müebbet hapis30 yıl40 yıl
Müebbet hapis25 yıl30 yıl
20 yıl ve daha fazla hapis20 yıl24 yıl
5 yıldan fazla, 20 yıldan az hapis15 yıl20 yıl
5 yıla kadar hapis veya adli para cezası8 yıl10 yıl

Dava zamanaşımında suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır ve süre suçun işlendiği günden başlar (TCK m. 66/4, 66/6). Savcı huzurunda ifade alınması, tutuklama, iddianame ve mahkumiyet kararı dava zamanaşımını keser; kesilmeyle süre en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67). Ceza zamanaşımı hükmün kesinleştiği veya infazın kesintiye uğradığı günden başlar (TCK m. 68/5). Fiili 12–15 yaş arasında işleyenlerde sürelerin yarısı, 15–18 yaş arasında işleyenlerde üçte ikisi uygulanır.

Hangi suçlarda zamanaşımı yok?

  • Soykırım (TCK m. 76/4) ve insanlığa karşı suçlar (TCK m. 77/4).
  • Bu suçları işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve örgüte üye olma (TCK m. 78/3).
  • İşkence suçu (TCK m. 94/6).
  • Millete ve Devlete karşı suçlardan ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis gerektirenlerin yurt dışında işlenmesi (TCK m. 66/7, 68/3).

Şikayete bağlı suçlarda ayrıca altı aylık şikayet süresi vardır; süre, fiili ve faili öğrenmeden başlar. Şikayete bağlı hakaret suçunda şikayet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73).

Tavsiyem şu: Bir hukuki sorunla karşılaştığınızda önce süreleri öğrenin. Beklemek işleri kolaylaştırmaz; aksine hak kaybı riskini artırır.

Tebliğ tarihinden işleyen istinaf, itiraz ve e-tebligat sürelerinin son gününü bulun.

Hukuki süreyi hesapla

Sık sorulan sorular

Zaman aşımı süresi kaç yıldır?

Kanunda aksine bir hüküm yoksa 10 yıldır (TBK m. 146). Kira, faiz ve ücret gibi dönemsel alacaklar 5 yıl, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıl, kıdem ve ihbar tazminatı 5 yıldır.

Zamanaşımı ve hak düşürücü süre farkı nedir?

Zamanaşımı dolduğunda alacak ortadan kalkmaz; borçlu savunma olarak ileri sürerse alacak dava yoluyla istenemez ve hakim bunu kendiliğinden dikkate alamaz (TBK m. 161). Hak düşürücü sürede ise süre geçince hakkın kendisi düşer; zamanaşımına özgü kesilme ve durma kuralları kural olarak uygulanmaz.

Borç ne zaman zamanaşımına uğrar?

Borcun türüne ait süre, alacağın muaccel olduğu günden itibaren hiç kesilmeden dolduğunda (TBK m. 149, 151). Borçlu bu arada borcu ikrar eder, kısmen öder veya alacaklı dava ya da icra takibi başlatırsa süre yeniden başlar (TBK m. 154, 156).

Hangi suçlarda zamanaşımı yok?

Soykırım, insanlığa karşı suçlar, bunlar için kurulan örgüt suçları ve işkencede zamanaşımı işlemez (TCK m. 76–78, 94/6). Millete ve Devlete karşı ağır suçların yurt dışında işlenmesinde de uygulanmaz.

İhbar tazminatı için zamanaşımı süresi ne kadardır?

Beş yıldır (İş Kanunu ek m. 3). Bu süre 25 Ekim 2017’den sonra sona eren iş sözleşmeleri için geçerlidir; daha önce sona eren sözleşmelerde geçici m. 8’deki geçiş kuralı uygulanır.

Sözleşmeyle zamanaşımı süresi değiştirilebilir mi?

Borçlar Kanunu’ndaki zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m. 148) ve zamanaşımından önceden feragat edilemez (TBK m. 160).

Kaynaklar

Güncelleme geçmişi

  1. Güncel

    Süre tablolarından önce alacağın muaccel olduğu an, öğrenme tarihi, zamanaşımının kesilmesi ve durması ile sürenin türünü kontrol etmeye yarayan bir bölüm eklendi. Konuyu özetleyen bir infografik eklendi.

  2. Yazı zamanaşımı sürelerini tablolarla anlatan bir rehbere dönüştürüldü. Sürelerin sözleşmeyle uzatılabileceği yönündeki cevap TBK m.148'e göre düzeltildi, işe iade süresi arabuluculuk sürecine göre yeniden yazıldı. Alacak, işçilik, miras, aile, taşınmaz, icra, vergi ve ceza zamanaşımı tabloları ile 6 SSS eklendi.

  3. Yazı yayımlandı.

Yazar

Yazılım geliştirici · Hukuki teknoloji ve anlamsal arama

Adalet ve İşletme mezunu. Anlamsal arama sistemleri üzerine çalışır; incelediği yargı kararlarına ilişkin kendi bilgi ve uzmanlık alanları çerçevesinde değerlendirmeler paylaşır.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. Bu yazıya ilk yorumu siz yapın!

← Tüm blog yazılarına dön