İlama Dayalı İşçilik Alacaklarında İcra Emrine İtiraz Davası: Sorunlar ve Çözüm Önerileri

GİRİŞ

İş Mahkemelerince hüküm altına alınan işçilik alacakları ve benzeri alacakların ilamlı icraya konu edilmesi sonrası ortaya çıkan uyuşmazlıklar, icra takibinin yapıldığı yerdeki İcra Hukuk Mahkemesi tarafından sonuçlandırılmaktadır. Bu davalar uygulamada "ilama aykırılık şikayeti" veya "icra memur muamelesini şikayet davası" olarak da adlandırılmaktadır.

Uyuşmazlığın Temel Kaynağı: Belirsiz Faiz Oranları

İş Mahkemelerince verilen kararlarda, özellikle kıdem tazminatı gibi alacaklara, bankalarca mevduata fiilen uygulanan en yüksek faizin işletilmesine hükmedilmektedir. Ancak, kararlarda hangi banka tarafından uygulanan faiz oranının esas alınacağı belirtilmediği için bu durum alacaklı ve borçlu arasında ciddi bir uyuşmazlığa neden olmaktadır.

Alacaklı vekilleri, icra takip programları aracılığıyla hazırladıkları takip taleplerini UYAP üzerinden yetkili icra dairesine iletir. Alacaklının talebi doğrultusunda İcra Dairesi tarafından bir icra emri düzenlenerek borçluya tebliğ edilir.

İcra Emrine İtiraz Süreci ve Yargılama

İcra emrini tebliğ alan borçlular ya da vekilleri, görevli İcra Hukuk Mahkemesine icra emrine itiraz davası açmaktadır. Bu itirazın temel sebebi, yukarıda bahsedildiği gibi, kıdem, ihbar veya fazla mesai gibi asıl alacaklara işletilen faiz oranlarındaki belirsizliktir. Her bankanın kendine özgü mevduat faiz oranı belirlemesi, farklı faiz oranları nedeniyle borçlu tarafın icra emrine itiraz etmesine zemin hazırlamaktadır.

İcra Hukuk Mahkemesi, bu davalarda genellikle bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verir. Taraflara bir tensip zaptı tebliğ ederek, hangi bankaların faiz oranlarının getirtilmesi gerektiği hususunda seçenek sunar ve taraflardan ortalama üç banka ismi bildirmelerini ister.

Bilirkişi Raporu ve Sonuçları

Tarafların bildirdiği bankaların uyguladığı mevduat faiz oranları, alacağın ilgili olduğu dönemlerden dava veya icra takibi tarihine kadar olan süreç için UYAP entegrasyonu üzerinden temin edilir ve dosya bilirkişiye tevdi edilir. Bilirkişi, bu bankaların faiz oranlarının ortalamasını alarak bir faiz hesabı yapar ve raporunu mahkemeye sunar.

Bu süreçte, icra takibinde talep edilen faiz oranı ile bilirkişi tarafından hesaplanan faiz oranı arasında genellikle bir farklılık ortaya çıkar. Çünkü bazı bankalar mevduata yüksek faiz (örneğin %40-%50) uygularken, bazıları daha düşük faiz (örneğin %30-%35) uygulayabilmektedir.

Sistemin Yarattığı Yük ve Gecikmeler

Hal böyle olunca, İş Mahkemesi kararlarında mevduata uygulanacak en yüksek faiz oranının net bir şekilde belirtilmemesi, neredeyse her icra takibi sonrasında bir "icra emrine itiraz davası" açılmasına yol açmaktadır. Bu durum, İcra Hukuk Mahkemelerinin iş yükünü ciddi anlamda artırmaktadır. Ayrıca, İcra Hukuk Mahkemesi uyuşmazlığı sonuçlandırdıktan sonra, kararın miktar itibarıyla kesin olmaması halinde istinaf ve temyiz incelemelerine konu edilebilmekte, bu da alacaklının alacağına kavuşmasını geciktirmektedir.

SONUÇ VE ÖNERİLER

İlama dayalı alacaklarda, özellikle işçi alacaklarında yapılan takipler sonrası yaşanan uyuşmazlıkları azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak için bir çözüm önerisi geliştirilebilir. İş Mahkemesi yargılaması devam ederken, mahkeme tarafından taraflara, alacağa uygulanacak olan "en yüksek mevduat faizi" için hangi bankanın oranlarının esas alınmasını talep ettiklerine dair bir seçimlik hak sunulabilir. Taraflarca bildirilen bankalardan faiz oranları dosyaya alınarak hüküm bu somut veri üzerinden kurulursa, hem alacaklının alacağına kavuşma süreci hızlanacak hem de İcra Hukuk Mahkemelerinin önüne gelen uyuşmazlıklar ciddi oranda azalacaktır.