Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Örnek Metin, Zorunlu Maddeler ve Hâkim Onayı

Son güncelleme: 30 Ekim 2026.

Anlaşmalı boşanma protokolü, en az bir yıl evli kalmış eşlerin boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkında vardıkları yazılı anlaşmadır. Protokol tek başına eşleri boşamaz: hâkim tarafları duruşmada bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir. Hâkim protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; eşler bunları da kabul ederse boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3). Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5).

Anlaşmalı boşanma protokolü ne işe yarar?

Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır (TMK m.166/3). Bu durumda boşanma sebebini ayrıca ispatlamak gerekmez; mahkemenin önündeki asıl konu, eşlerin malî sonuçlar ve çocuklar hakkındaki düzenlemesidir. Protokol bu düzenlemeyi yazılı hâle getirir ve dava dilekçesine eklenir.

Bu yazı protokolün içeriğine odaklanır. Davanın hangi mahkemede ve nasıl açılacağını, harç ve masrafları boşanma davası nasıl açılır rehberinde ayrıca anlattık. Boşanma ve aile hukukundan doğan davalara aile mahkemeleri bakar (4787 sayılı Kanun m.4).

Protokolde bulunması gereken maddeler

Kanun protokol için bir şablon öngörmez; hâkimin uygun bulması gereken konular ise boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumudur (TMK m.166/3). Aşağıdaki tablo, eksik bırakıldığında duruşmada en çok soru doğuran başlıkları gösterir.

Başlık	Protokolde ne yazılır?	Dayanak
Taraflar ve evlilik	Eşlerin kimlik bilgileri, evlenme tarihi, anlaşmalı boşanma iradesi	TMK m.166/3
Velayet	Ergin olmayan her çocuğun velayetinin hangi eşe bırakılacağı	TMK m.182, 336/3
Kişisel ilişki	Velayet bırakılmayan eşin çocukla görüşme günleri, saatleri, bayram ve yaz tatili düzeni, teslim yeri	TMK m.182, 323, 324
İştirak nafakası	Velayet bırakılmayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma tutarı, ödeme günü, hesap ve yıllık artış yöntemi	TMK m.182, 327–331
Yoksulluk nafakası	Bir eşin diğerine ödeyeceği nafaka ve artışı ya da karşılıklı talep olmadığı	TMK m.175, 176
Maddi ve manevi tazminat	Tutar ve ödeme biçimi ya da karşılıklı talep olmadığı	TMK m.174, 176
Mal paylaşımı ve eşyalar	Taşınmaz, araç, banka hesabı, ev eşyası, ziynet eşyası ve borçların kimde kalacağı	TMK m.179, 225
Aile konutu	Konutta kimin oturacağı, kira sözleşmesini kimin sürdüreceği	TMK m.194
Giderler ve vekâlet ücreti	Yargılama giderlerini kimin karşılayacağı, karşılıklı vekâlet ücreti istenip istenmeyeceği	Tarafların anlaşması

Velayet ve kişisel ilişki

Boşanmada velayet, çocuğun bırakıldığı eşe aittir (TMK m.336/3). Mahkeme boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler; kişisel ilişkide çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas alınır (TMK m.182). Velayet kendisine bırakılan eş kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir ve bu husus kararda taraflara ihtar edilir (TMK m.182/2, 324/3). Bu nedenle görüşme takvimini “uygun zamanlarda” gibi genel ifadeler yerine gün, saat ve teslim yeri belirterek yazmak, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.

İştirak nafakası

Velayeti kendisine bırakılmayan eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirlenir ve her ay peşin ödenir (TMK m.330). Bakım borcu kural olarak çocuk ergin olana kadar sürer; çocuk ergin olduğunda eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m.328). Hâkim istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m.182, 330); bu yüzden protokole yıllık artış yöntemini yazmak yararlıdır.

Yoksulluk nafakası ve tazminat

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşten malî gücü oranında nafaka isteyebilir (TMK m.175). Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla (E.2025/156, K.2026/131) bu maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Ayrıntıları süresiz nafaka yazımızda bulabilirsiniz.

Maddi tazminat ve yoksulluk nafakası toptan veya irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminat irat biçiminde ödenemez (TMK m.176). Eşler birbirinden nafaka veya tazminat istemiyorsa bunu protokolde açıkça yazmaları önerilir; malî sonuçlar konusunda eksik görünen bir düzenleme duruşmada soru doğurabilir.

Mal paylaşımı

Mal rejiminin tasfiyesinde eşlerin bağlı olduğu rejime ilişkin hükümler uygulanır (TMK m.179). Boşanmaya karar verilirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer (TMK m.225/2). Protokolde taşınmazları tapu bilgileriyle, araçları plakasıyla, banka hesaplarını ve ev eşyalarını tek tek yazmak; borçların kimde kalacağını belirtmek sonradan çıkabilecek tartışmaları önler.

Anlaşmalı boşanma protokolü örneği

Aşağıdaki örnek kurgu bilgilerle hazırlanmıştır; kişiler, adresler ve tutarlar gerçek değildir. Kendi protokolünüzde gerçek bilgileri yazın ve köşeli parantezli alanları doldurun.

Örnekteki 7. maddenin son cümlesi gibi “başka talep yoktur” ifadeleri, ileride mal rejiminden doğan bir alacak istemeyi zorlaştırabilir. İmzalamadan önce bütün malları ve borçları listeleyin; emin olmadığınız bir konuda bir avukattan destek alın.

Duruşmada hâkim protokolü nasıl değerlendirir?

1. Tarafları bizzat dinler: Hâkim eşleri duruşmada kendisi dinler ve boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir (TMK m.166/3). Bu nedenle eşlerin duruşmaya kendilerinin katılması gerekir. Avukat davayı açıp takip edebilir; boşanma davası kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan kabul edildiğinden vekâletnamede bu yetkinin açıkça yazılması gerekir (HMK m.74).
2. Protokolü inceler: Malî sonuçlar ve çocuklarla ilgili düzenlemeyi tarafların ve çocukların menfaatleri açısından değerlendirir.
3. Gerekirse değiştirir: Hâkim protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir, örneğin kişisel ilişki takvimini veya nafaka tutarını değiştirebilir. Eşler bu değişiklikleri de kabul ederse boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3).
4. Karar verir: Hâkimin onayladığı düzenleme boşanma kararının bir parçası olur. Kararın gerekçesi yazıldıktan sonraki tebliğ ve kesinleşme sürecini gerekçeli karar nedir rehberinde anlattık.

Eşlerden biri duruşmada protokolü kabul etmediğini veya boşanmak istemediğini bildirirse anlaşmalı boşanmanın şartları oluşmaz. Evlilik bir yılı doldurmamışsa da TMK m.166/3’e göre anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Hâkim ve zabıt kâtipleri, UYAP nüfus kayıt örneğinden anlaşmalı boşanma duruşma zaptı ve karar taslağı hazırlamak için Anlaşmalı Boşanma Duruşma Zaptı ve Karar Hazırlama aracını kullanabilir.

Protokol imzalandıktan sonra değiştirilebilir mi?

Karardan önce: Eşler duruşmaya kadar protokolü birlikte yenileyebilir. Hâkim tarafları dinlediğinde kararını eşlerin o andaki iradesine ve önündeki düzenlemeye göre verir.

Karardan sonra: Bazı düzenlemeler değişen koşullara göre yeniden ele alınabilir:

• Nafaka: Tarafların malî durumları değişirse veya hakkaniyet gerektirirse irat biçimindeki nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176). Çocuk için nafakada durum değişirse hâkim istem üzerine miktarı yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331).
• Nafakanın kendiliğinden kalkması: İrat biçimindeki nafaka alacaklı eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176).
• Velayet ve kişisel ilişki: Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kılarsa hâkim gerekli önlemleri alır (TMK m.183).

Protokole uyulmazsa ne olur?

Onaylanan düzenleme mahkeme kararının parçası olduğu için, para alacakları ilamlı icra yoluyla takip edilebilir: icra dairesi borçluya icra emri tebliğ eder ve ödeme için yedi gün süre verir (İİK m.32). Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; kararın gereği yerine getirilirse borçlu serbest bırakılır (İİK m.344). Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması ise yukarıda anlatılan velayet değişikliği ihtarının konusudur (TMK m.182, 324).

Protokol hazırlarken sık yapılan hatalar

• Kişisel ilişki takvimini gün ve saat yazmadan “uygun zamanlarda” diye bırakmak.
• Nafakada başlangıç tarihini, ödeme gününü, hesap bilgisini ve yıllık artış yöntemini yazmamak.
• Nafaka veya tazminat istenmiyorsa bunu açıkça yazmamak.
• Taşınmaz, araç, banka hesabı, ziynet ve ev eşyalarını tek tek saymamak; borçları unutmak.
• Aile konutunda kimin kalacağını ve kira sözleşmesini kimin sürdüreceğini belirtmemek (TMK m.194).
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti konusunu boş bırakmak.
• Protokolü bir eşin hazırlayıp diğerine okumadan imzalatmak; hâkim iradenin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir (TMK m.166/3).

Protokolde yazılmayan malî talepler için de süre işler: evliliğin boşanmayla sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178).

Protokolü kim hazırlar, noter onayı gerekir mi?

TMK m.166/3 protokol için noter onayı gibi bir şekil şartı aramaz; belirleyici olan, hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve düzenlemeyi uygun bulmasıdır. Eşler protokolü kendileri yazabilir veya bir avukattan destek alabilir. Protokolün her sayfasını iki eşin imzalaması metnin sonradan tartışılmasını önler; protokol dava dilekçesine eklenir. Anlaşmalı boşanma davası ücreti ve masrafları için boşanma davası masrafları 2026 bölümüne bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma protokolü nedir?

En az bir yıl evli kalmış eşlerin boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki yazılı anlaşmasıdır. Hâkim tarafları bizzat dinleyip düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m.166/3).

Anlaşmalı boşanma protokolünde hangi maddeler olmalı?

Velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı, aile konutu ve yargılama giderleri. Talep edilmeyen konular da “talep etmemektedir” diye açıkça yazılmalıdır.

Anlaşmalı boşanma protokolü noter onaylı olmak zorunda mı?

Hayır. Kanun noter onayı aramaz; protokolün hüküm doğurması için hâkimin duruşmada tarafları dinleyip düzenlemeyi uygun bulması gerekir (TMK m.166/3, 184/5).

Hâkim protokolü değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim tarafların ve çocukların menfaatleri için gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; eşler bu değişiklikleri kabul ederse boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3).

Protokolde kararlaştırılan nafaka sonradan artırılabilir mi?

Evet. Tarafların malî durumları değişirse veya hakkaniyet gerektirirse irat biçimindeki nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176); çocuk nafakası için TMK m.331 uygulanır.

Evlilik bir yılı doldurmadan anlaşmalı boşanma olur mu?

Hayır. TMK m.166/3’teki anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Protokolde yazılmayan talepler sonradan istenebilir mi?

Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Protokolde “başka talep yoktur” gibi bir madde varsa sonradan talepte bulunmak zorlaşabilir.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.166, 174–184, 194, 225, 323–331, 336; m.175 dipnotu: Anayasa Mahkemesi kararı)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.74)
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.32, 344)
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (m.4)