Boşanma Dilekçe Örneği: HMK 119 Unsurları ve Delil Listesi

Boşanma dilekçe örneği arayan çoğu kişi, dilekçenin hangi bölümlerden oluşması gerektiğini ve hangi ayrıntıların eksik kalmaması gerektiğini öğrenmek ister. Dilekçe davanın iskeletidir; mahkemenin neyi inceleyeceğini, tarafların neyi ispatlayacağını ve hangi sonucun istendiğini belirler. Bu yazıda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu metninin dava dilekçesine ilişkin 119. maddesini, Türk Medeni Kanunu’nun boşanma hükümleriyle birlikte okuyarak dilekçenin yapısını, delil listesini ve talep bölümünü açıklıyoruz.

Kısa cevap: boşanma dilekçe örneği

Boşanma dilekçe örneğinde mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, vakıaların sıra numarasıyla özeti, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, dayanılan hukuki sebep, açık talep sonucu ve imza bulunmalıdır. Çekişmeli boşanmada evlilik birliğinin sarsılmasının somut olaylarla anlatılması, anlaşmalı boşanmada ise protokolün dilekçeye eklenmesi esastır. Bu genel çerçeve, kanun metninin güncel halinin resmi kaynaktan kontrol edilmesi gerektiği sınırıyla birlikte okunmalıdır.

Dilekçede bulunması gereken zorunlu unsurlar nedir?

HMK m. 119 birinci fıkra, dava dilekçesinde bulunacak hususları madde madde sayar. Boşanma davası da bu genel kurala tabidir. Kanun metninde yer alan başlıca unsurlar şunlardır:

• Mahkemenin adı.
• Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
• Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
• Varsa kanuni temsilci ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
• Dava konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri.
• Dayanılan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
• Her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
• Dayanılan hukuki sebepler.
• Açık bir talep sonucu.
• Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.

Kanunun ikinci fıkrası, birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan unsurların eksik olması halinde hakimin davacıya bir haftalık kesin süre vereceğini düzenler. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması halinde dava açılmamış sayılır. Bu ayrım, hangi bilginin ne kadar kritik olduğunu görmek açısından yararlıdır. Yine de hangi bilginin eksik sayılacağı dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Boşanma sebebi dilekçede nasıl gösterilmeli?

Türk Medeni Kanunu m. 166, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılması halinde eşlerden her birinin boşanma davası açabileceğini düzenler. Kanunun aynı maddesinde, davacının kusurunun daha ağır olması halinde davalının itiraz hakkının bulunduğu da yer alır. Dilekçede dayanılan sebep açıkça yazılmalı, ancak hukuki adlandırma kadar olayların anlatımı da belirleyicidir.

Zina sebebi gibi özel durumlarda ise TMK m. 161 devreye girer. Bu hükme göre davaya hakkı olan eş, boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her halde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkını kaybeder. Affeden tarafın dava hakkının bulunmadığı da aynı metinde yer alır. Bu nedenle dilekçede tarihlerin doğru yazılması, sürelerin gözden kaçmaması açısından önemlidir.

Çekişmeli boşanmada vakıalar nasıl somutlaştırılır?

Genel ifadeler, mahkemenin dosyayı incelemesini zorlaştırır. “Sık sık tartışıyorduk” gibi bir cümle yerine hangi dönemde, hangi olayın yaşandığı ve bunun ortak hayatı nasıl etkilediği yazılmalıdır. Kurgusal bir örnekte, eşlerden birinin uzun süren ayrı yaşam ve iletişim kopukluğunu anlattığı bir dilekçede her olay ayrı bir sıra numarası altında ve kısa bir tarih bilgisiyle yer alabilir. Bu düzen, karşı tarafın savunmasını hazırlamasını ve delillerin vakıalarla eşleşmesini kolaylaştırır.

Anlaşmalı boşanma dilekçesi neden farklıdır?

TMK m. 166 uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hakim bu halde tarafları bizzat dinler; iradelerinin serbestçe açıklandığına ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin uygun olduğuna kanaat getirmek zorundadır. Bu nedenle dilekçede çekişmeli anlatım yerine ortak talepler ve protokol ön plana çıkar. Protokol hazırlığı için anlaşmalı boşanma protokolü yazımızı inceleyebilirsiniz.

Delil listesi nasıl hazırlanır?

HMK m. 119 birinci fıkranın (f) bendi, iddia edilen her vakıanın hangi delillerle ispat edileceğinin dilekçede yazılmasını ister. Delil listesi ayrı bir ek gibi düşünülmemeli; her vakıanın karşısına o vakıayı destekleyecek delil yazılmalıdır. Tanık, belge, yazışma kayıtları ve fotoğraf gibi delillerde, delilin nasıl elde edildiği de ayrıca değerlendirilmelidir, çünkü hukuka aykırı yolla elde edilmiş deliller tartışma konusu olabilir.

Dilekçeyi hazırlarken her delilin hangi vakıayı desteklediğini tek bakışta görebilmek için bir eşleştirme yapmak işe yarar. Bu eşleştirme, dosyanın ilerleyen aşamalarında delil bildiriminin eksiksiz yapılmasına da yardımcı olur.

Tablo genel bir karşılaştırmadır. Hangi delilin gerekli olduğu somut dosyaya göre değişir ve bu konuda yetkili bir hukuk uzmanının değerlendirmesi gerekebilir.

Talep sonucu nasıl yazılmalı?

Talep sonucu dilekçenin en net bölümüdür. Boşanma kararının yanında nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişki gibi talepler varsa her biri ayrı ve açık biçimde yazılmalıdır. Hakimin karar verebilmesi için istenen sonucun belirsiz kalmaması önemlidir.

• Boşanmanın hangi sebeple istendiği.
• Nafaka talebinin türü ve gerekçesi.
• Maddi ve manevi tazminat talebinin dayanağı.
• Velayetin kime verilmesinin istendiği ve kişisel ilişki düzeni.

TMK m. 174, boşanma yüzünden menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafın kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebileceğini, kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafın ise manevi tazminat talep edebileceğini düzenler. TMK m. 182 ise çocuk bakımından velayet, kişisel ilişki ve bakım giderlerine katılmaya ilişkin esasları kapsar. Metinleri Türk Medeni Kanunu metni mevzuat.gov.tr üzerinde inceleyebilirsiniz. Bu hükümlerin hangi somut dosyada uygulanacağı ise vakıaların ayrıntısına bağlıdır.

Adım adım kontrol listesi

1. Mahkeme adı, taraf kimlik ve adres bilgilerini kimlik belgelerinden kontrol edin.
2. Vakıaları tarih sırasına göre sıra numarasıyla yazın.
3. Her vakıanın karşısına dayanacağı delili yazın.
4. Hukuki sebebi ilgili TMK hükümleriyle eşleştirin.
5. Talep sonuçlarını tek tek ve açık biçimde sıralayın.
6. Anlaşmalı ise protokolü dilekçeye ekleyin ve imzaları kontrol edin.
7. Harç ve gider avansı tutarını HMK m. 120 kapsamında gözden geçirin.

Dilekçe son haline geldikten sonra baştan sona okunmalı, tarihler ve isimler belgelerle karşılaştırılmalıdır. Dava dosyası için olay kronolojisi hazırlamak da düzeni artırır; genel çalışma önerileri için blog yazılarımıza göz atabilirsiniz. Vakıaların özetlenmesinde ve belgelerin düzenlenmesinde Hukuki Belge Özetleme sayfası da yardımcı bir çalışma alanı sunabilir.

Riskler, eksik unsurlar ve istisnalar

En sık karşılaşılan risk, zorunlu unsurların eksik kalmasıdır. HMK m. 119 ikinci fıkra uyarınca birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması halinde, bir haftalık kesin süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Bu nedenle kimlik numarası, temsilci bilgisi veya imza gibi unsurlar son kontrolde mutlaka gözden geçirilmelidir. Eksikliğin hangi bente denk geldiğini belirlemek de önemlidir, çünkü birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentlerine ilişkin eksiklikler farklı bir çerçevede değerlendirilir.

Harç ve gider avansı konusunda HMK m. 120 birinci fıkraya göre tutarın dava açılırken mahkeme veznesine yatırılması gerekir. Avansın yetersiz olduğu dava sırasında anlaşılırsa mahkemece iki haftalık kesin süre verilebilir. Güncel tutarlar için boşanma davası masrafları yazısına bakılabilir. Ancak süre ve tutarlara ilişkin güncel durumun resmi kaynaktan teyit edilmesi gerekir; bu yazıdaki bilgiler yayın tarihi itibarıyla kontrol edilmiş bir resmi güncellik teyidi olarak sunulmamalıdır.

Sıkça sorulan sorular

Boşanma dilekçesinde delil listesi zorunlu mudur?

HMK m. 119 birinci fıkranın (f) bendi, her vakıanın hangi delille ispat edileceğinin dilekçede belirtilmesini öngörür. Bu nedenle delillerin vakıalarla birlikte gösterilmesi, dilekçenin usul yönünden eksiksiz olmasına yardımcı olur.

Dilekçede bir bilgi eksik olursa ne olur?

Eksik unsur birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalıyorsa hakim bir haftalık kesin süre verebilir. Süre içinde eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır. Bu nedenle eksikliğin hangi bente denk geldiğini dikkatle belirlemek ve süre takibini aksatmamak gerekir.

Anlaşmalı boşanma dilekçesi de aynı unsurları taşımalı mıdır?

Temel unsurlar anlaşmalı dilekçede de bulunmalıdır. Farklılık, çekişmeli anlatım yerine ortak talepler, protokol ve hakimin tarafları bizzat dinlemesi gibi süreçlerde ortaya çıkar. Protokolün dilekçeye eklenmesi ve imzaların kontrolü bu bakımdan önemlidir.

Zina sebebiyle açılan davada süre nasıl hesaplanır?

TMK m. 161 uyarınca davaya hakkı olan eş, boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her halde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkını kaybeder. Affeden tarafın dava hakkı bulunmadığı da aynı metinde yer alır. Somut dosyada tarihlerin ayrıntılı olarak belirlenmesi ve sürelerin hesaplanması gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayın özellikleri ile güncel mevzuat değişebileceğinden dilekçenin son hali, ilgili kanun metinleri ve yetkili bir hukuk uzmanı tarafından kontrol edilmelidir. Benzer konular için uygulamalar sayfamızı inceleyebilirsiniz.