Tenkis Hesaplama: Saklı Pay, Tasarruf Edilebilir Kısım ve Tenkis Miktarı

Name: Tenkis Hesaplama
Author: Saffet Çelik

Terekenin ölüm günündeki net değerini, sağ kalan eş, altsoy ve ana-baba durumunu ve mirasbırakanın vasiyetname ya da sağlararası bağışlarını girin; araç Türk Medeni Kanunu m. 499, 506, 507 ve 565–570 uyarınca saklı payları, tasarruf edilebilir kısmı ve tenkise tabi tutarı sırasıyla gösterir.

Tereke, mirasçılar ve kazandırmalar

Terekenin aktifi (TL)

Ölüm günündeki mal varlığı (m. 507).

Borçlar ve giderler (TL)

Borçlar, cenaze, mühürleme-yazım ve üç aylık geçim giderleri.

MirasçılarSağ kalan eş var

Hayattaki çocuk (kök) sayısı

Ölen çocuğun altsoyu o kökü temsil eder; kökü bir çocuk olarak sayın.

Vasiyet ve bağışlar

1. kazandırma

Tutar (TL)

Türü

Kamu tüzel kişisi veya kamuya yararlı dernek/vakfaEn son sırada tenkis edilir (m. 570/2).

Saklı pay ve tenkis

Tenkis miktarı (tasarruf edilebilir kısmı aşan tutar)

1.075.000,00 TL

Tasarruf edilebilir kısım 1.425.000,00 TL · kazandırmalar 2.500.000,00 TL

Net tereke (m. 507): 3.800.000,00 TL
Hesaba esas tereke: 3.800.000,00 TL
Sağ kalan eş: yasal pay %25,00, saklı pay %100,00: 950.000,00 TL
1. çocuk (kök): yasal pay %37,50, saklı pay %50,00: 712.500,00 TL
2. çocuk (kök): yasal pay %37,50, saklı pay %50,00: 712.500,00 TL
Saklı paylar toplamı: 2.375.000,00 TL
Tasarruf edilebilir kısım: 1.425.000,00 TL

Kazandırma	Tutar	Tenkis	Kalan
Vasiyetle üçüncü kişiyeÖlüme bağlı tasarruf; orantılı tenkis (m. 563, 570/1)	2.500.000,00 TL	− 1.075.000,00 TL	1.425.000,00 TL

Tenkis davası saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her halde vasiyetnamenin açılmasından veya mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılır (m. 571).

Tenkis, mirasbırakanın vasiyet veya bağışlarının saklı paylı mirasçıların payını aşan bölümünün indirilmesidir. Saklı pay altsoyda yasal payın yarısı, ana-babada dörtte biri, sağ kalan eşte altsoy veya ana-baba ile birlikteyse tamamı, diğer hallerde dörtte üçüdür (TMK m. 506). Borçlar düşülmüş terekeden saklı paylar çıkarılınca kalan tasarruf edilebilir kısımdır; bunu aşan kazandırmalar m. 570 sırasıyla tenkis edilir.

Saklı pay oranları (TMK m. 506)

Mirasçı	Saklı pay	Dayanak
Altsoy (çocuk, torun)	Yasal payın yarısı	m. 506/1
Ana ve babadan her biri	Yasal payın dörtte biri	m. 506/2
Sağ kalan eş, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte	Yasal payın tamamı	m. 506/4
Sağ kalan eş, diğer hallerde	Yasal payın dörtte üçü	m. 506/4
Kardeşler, büyük ana-baba	Saklı pay yok	m. 506/3 mülga (2007)

Tenkis hesabı adım adım

Terekenin ölüm günündeki aktifini ve m. 507 indirimlerini (borçlar, cenaze, mühürleme-yazım ve üç aylık geçim giderleri) girin.
Mirasçıları işaretleyin: sağ kalan eş, çocuk sayısı, ana-baba ve kardeş durumu. Araç m. 499 ve 495–496 ile yasal payları, m. 506 ile saklı payları bulur.
Vasiyetname ve miras sözleşmesiyle yapılan kazandırmaları ölüme bağlı, bağış ve devirleri sağlararası olarak ekleyin; sağlararası kazandırmalar m. 508 uyarınca terekeye eklenir.
Sonuçta tasarruf edilebilir kısmı, aşımı ve her kazandırmadan m. 570 sırasıyla indirilecek tutarı okuyun.

Örnek: eş, iki çocuk ve 2,5 milyon TL vasiyet

Aktifi 4.000.000,00 TL, borçları 200.000,00 TL olan terekede eş ve iki çocuk mirasçıdır; mirasbırakan üçüncü bir kişiye 2.500.000,00 TL vasiyet etmiştir. Net tereke 3.800.000,00 TL; eşin yasal payı 1/4 ve saklı payı tamamı, çocukların yasal payı 3/8 ve saklı payı yarısı.

Saklı paylar toplamı 2.375.000,00 TL, tasarruf edilebilir kısım 1.425.000,00 TL.
Mirasçı	Yasal pay	Saklı pay (TL)
Sağ kalan eş	%25,00	950.000,00 TL
1. çocuk (kök)	%37,50	712.500,00 TL
2. çocuk (kök)	%37,50	712.500,00 TL

Vasiyet 2.500.000,00 TL olduğundan 1.075.000,00 TL tutarında aşım vardır; vasiyet bu tutar kadar tenkis edilir ve lehtara 1.425.000,00 TL kalır.

Tenkiste sıra (m. 570)

Önce ölüme bağlı tasarruflar, birden fazlaysa orantılı olarak (m. 563).
Yetmezse sağlararası kazandırmalar, en yeni tarihliden en eskiye.
Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılanlar en son.

Aracın kapsamı dışında kalanlar

Ölen çocuğun altsoyu (kök başına paylaşım aynı kökte toplanır; kökü tek çocuk gibi girin).
Mirasın reddi, mirasçılıktan çıkarma, miras payına mahsuben yapılan kazandırmaların denkleştirilmesi (m. 669 vd.) ve mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma alacağı; eşin katılma alacağı tereke borcudur ve terekeden düşülür.
Kazandırmaların değerinin tespiti (m. 565–566 tarihli değerleme) ve intifa hakkı gibi kazandırmaların paraya çevrilmesi.

Kaynaklar ve doğrulama

Bu aracın kuralları aşağıdaki resmi metinlerden okunarak yazıldı; bağlantılar kaynağın kendi sayfasına gider.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 495–501, 506–508, 560–571)

Nasıl doğrulandı?

Yasal miras payları, saklı pay oranları, terekenin hesabı ve tenkis sırası TMK'nın ilgili maddelerinin güncel metninden okundu; 2007'de kaldırılan kardeş saklı payı uygulanmaz.
Örnek tereke (4.000.000 TL aktif, 200.000 TL borç, eş ve iki çocuk, 2.500.000 TL vasiyet) elle hesaplanıp otomatik teste yazıldı; paylar ve tenkis sırası testle korunur.

Doğrulanmayan veya kapsam dışı

Mirasın reddi, mirasçılıktan çıkarma, denkleştirme ve eşin mal rejimi tasfiyesi hesaba girmez; ölen çocuğun altsoyu kök olarak girilir.

Rehber kontrolü: 8 Kasım 2026 · Hazırlayan: Saffet Çelik

Sıkça Sorulan Sorular

Tenkis nedir, ne zaman gündeme gelir?

Mirasbırakanın vasiyetname, miras sözleşmesi veya bağış gibi kazandırmaları saklı paylı mirasçıların payını zedelerse, saklı payı karşılanmayan mirasçı tasarruf edilebilir kısmı aşan bölümün indirilmesini, yani tenkisini dava eder (TMK m. 560). Tenkis, kazandırmanın tamamını değil yalnız aşan kısmını geri alır.

Saklı pay oranları nedir?

TMK m. 506 uyarınca altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri; sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü saklı paydır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır.

Tasarruf edilebilir kısım nasıl hesaplanır?

Tereke mirasbırakanın ölüm günündeki durumuna göre belirlenir; borçlar, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile birlikte yaşayan kişilerin üç aylık geçim giderleri düşülür (m. 507). Tenkise tabi sağlararası kazandırmalar bu tutara eklenir (m. 508). Saklı payların toplamı çıkarıldığında kalan tutar tasarruf edilebilir kısımdır.

Önce hangi kazandırma tenkis edilir?

Saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflar orantılı olarak indirilir; bu yetmezse sağlararası kazandırmalar en yeni tarihlisinden en eskisine doğru tenkis edilir. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son sırada tenkis edilir (m. 570).

Hangi bağışlar tenkise tabidir?

Mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar, altsoya geri verilmemek kaydıyla yapılan devirler, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi için yapılan kazandırmalar, dönme hakkı saklı tutulan bağışlar, ölümden önceki bir yıl içinde adet üzere verilen hediyeler dışındaki bağışlar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar tenkise tabidir (m. 565).

Tenkis davası ne zamana kadar açılır?

Mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle dava hakkı düşer. Tenkis iddiası def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (m. 571).

Bu hesap kesin sonuç mudur?

Hayır. Araç, girdiğiniz tereke değeri ve mirasçı durumuna göre kanundaki oranları uygular. Terekedeki malların değeri, ölen çocuğun altsoyu, mirasın reddi, mal rejimi tasfiyesi, miras payına mahsuben yapılan kazandırmaların geri verilmesi (denkleştirme) ve mirasçılıktan çıkarma sonucu değiştirir; bilirkişi değerlemesi ve dava gerekebilir.

Henüz değerlendirme yok

Bu uygulamayı değerlendiren ilk kişi siz olun!