Katılma Alacağı Hesaplama: Edinilmiş Mallar, Artık Değer ve Takas
Boşanma veya ölümle sona eren edinilmiş mallara katılma rejiminde her eşin edinilmiş mallarını, bu mallara ilişkin borçlarını, eklenecek değerleri ve denkleştirme tutarlarını girin; araç Türk Medeni Kanunu m. 229–236 uyarınca artık değeri, diğer eşin yarı payını ve takas sonrası net katılma alacağını, varsa değer artış payını gösterir.
Eşlerin mal varlığı
Artık değer ve katılma alacağı
Eş A, Eş B'ya öder
750.000,00 TL
Katılma alacağı (m. 236), takas sonrası
- Eş A: edinilmiş mallar
- 3.000.000,00 TL
- Eş A: borçlar
- − 500.000,00 TL
- Eş A: artık değer (m. 231)
- 2.500.000,00 TL
- Eş B: edinilmiş mallar
- 800.000,00 TL
- Eş B: eklenecek değerler (m. 229)
- + 200.000,00 TL
- Eş B: artık değer (m. 231)
- 1.000.000,00 TL
- Eş A'nın katılma alacağı (Eş B artık değerinin yarısı)
- 500.000,00 TL
- Eş B'nın katılma alacağı (Eş A artık değerinin yarısı)
- 1.250.000,00 TL
- Her eş diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir; alacaklar takas edilir (m. 236/1). Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hakim kusurlu eşin payını azaltabilir veya kaldırabilir (m. 236/2).
- Edinilmiş mallar tasfiye anındaki (boşanma davasının açıldığı tarihteki mal varlığı, karar tarihindeki değer) değerleriyle hesaba katılır (m. 225, 235); kişisel mallar tasfiyeye girmez (m. 220).
Katılma alacağı, her eşin diğer eşin artık değerinin yarısı üzerindeki hakkıdır (TMK m. 236). Artık değer, edinilmiş malların tasfiye anındaki değerine eklenecek değerler ve denkleştirme katılıp bu mallara ilişkin borçlar düşülerek bulunur (m. 231); eksi çıkarsa sıfır sayılır. İki eşin alacağı takas edilir, fark ödenir.
Katılma alacağı adım adım
- Her eş için edinilmiş malların tasfiye anındaki değerini girin; evlilik öncesi mallar, miras ve bağışla gelenler kişisel maldır ve girilmez (m. 220).
- Edinilmiş mallara ilişkin borçları yazın. Son bir yılda rızasız yapılan bağışlar ve alacağı azaltma kastıyla devirler eklenecek değer olarak girilir (m. 229).
- Kişisel maldan edinilmiş mala yapılan katkıyı artı, edinilmiş maldan kişisel mala katkıyı eksi denkleştirme olarak yazın (m. 230).
- Varsa diğer eşin malına yapılan katkıdan doğan değer artış payını ayrı alana girin (m. 227).
- Sonuçta artık değerleri, karşılıklı yarı payları ve takas sonrası net ödemeyi okuyun.
Örnek: 3 milyon ve 800 bin TL edinilmiş mal
| Kalem | Eş A | Eş B |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallar | 3.000.000,00 TL | 800.000,00 TL |
| Eklenecek değerler (m. 229) | 0,00 TL | 200.000,00 TL |
| Borçlar | − 500.000,00 TL | − 0,00 TL |
| Artık değer (m. 231) | 2.500.000,00 TL | 1.000.000,00 TL |
| Diğer eşin artık değerinin yarısı (m. 236) | 500.000,00 TL | 1.250.000,00 TL |
Edinilmiş mal ve kişisel mal
- Edinilmiş mal (m. 219): çalışma karşılığı edinimler, SGK ve sosyal yardım ödemeleri, çalışma gücü kaybı tazminatı, kişisel malların gelirleri, edinilmiş malların yerine geçen değerler.
- Kişisel mal (m. 220): kişisel kullanım eşyası, evlilik öncesi mallar, miras ve karşılıksız kazanma yoluyla gelenler, manevi tazminat, kişisel malların yerine geçen değerler.
- Eşler mal rejimi sözleşmesiyle bazı edinilmiş malları kişisel mal sayabilir; kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mala girmeyeceğini kararlaştırabilir (m. 221).
Hesabın dışında kalanlar
- Malların değer tespiti ve hangi kesime ait olduğunun ispatı (m. 222: aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal sayılır).
- Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hakimin kusurlu eşin payını azaltması (m. 236/2).
- Aile konutu ve ev eşyası üzerinde sağ kalan eşin hakları (m. 240), ödemenin ertelenmesi ve faiz (m. 239).
- 1 Ocak 2002 öncesi edinilen mallar: o tarihe kadar mal ayrılığı rejimi geçerlidir; bu mallar hesaba girmez.
Kaynaklar ve doğrulama
Bu aracın kuralları aşağıdaki resmi metinlerden okunarak yazıldı; bağlantılar kaynağın kendi sayfasına gider.
Nasıl doğrulandı?
- Artık değer (m. 231), eklenecek değerler (m. 229), denkleştirme (m. 230), değer artış payı (m. 227) ve alacakların takası (m. 236) kanun metninden okundu; eksi artık değer sıfır sayılır.
- Örnek tasfiye (3.000.000 / 500.000 TL ve 800.000 / 200.000 TL) elle hesaplanıp otomatik teste yazıldı.
Doğrulanmayan veya kapsam dışı
- Mal rejimi sözleşmesiyle farklı paylaşım, kişisel mal ispatı, tasfiye tarihindeki değerleme ve zamanaşımı değerlendirilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Katılma alacağı nedir?
Edinilmiş mallara katılma rejimi sona erdiğinde her eşin, diğer eşin evlilik içinde edindiği malların borçlar düşüldükten sonraki değerinin (artık değer) yarısı üzerindeki alacağıdır (TMK m. 236). Mallar aynen paylaşılmaz; alacak para olarak ödenir.
Artık değer nasıl hesaplanır?
Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerine m. 229 uyarınca eklenecek değerler ve m. 230 denkleştirme tutarları katılır, bu mallara ilişkin borçlar çıkarılır; kalan artık değerdir. Değer eksilmesi dikkate alınmaz, yani sonuç sıfırın altına inmez (m. 231).
Hangi mallar edinilmiş, hangileri kişiseldir?
Çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, çalışma gücü kaybı tazminatları, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş maldır (m. 219). Evlilik öncesi mallar, miras ve bağışla gelenler, kişisel kullanım eşyası, manevi tazminat ve kişisel malların yerine geçen değerler kişisel maldır (m. 220) ve tasfiyeye girmez.
Eklenecek değerler ne demek?
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan hediye dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir (m. 229).
Denkleştirme nedir?
Bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmişse tasfiyede denkleştirme istenir; bir mal kesiminden diğerine yapılan katkı, katkı oranına ve malın tasfiye zamanındaki değerine göre denkleştirilir (m. 230). Araçta kişisel maldan edinilmiş mala katkıyı artı, tersini eksi girin.
Değer artış payı katılma alacağından farklı mı?
Evet. Bir eş diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa, o maldaki değer artışından katkısı oranında alacak hakkı kazanır (m. 227). Bu alacak katılma alacağından ayrı hesaplanır; araçta ayrı alanda girilir ve toplam net ödemeye eklenir.
Hangi tarihteki değerler esas alınır?
Boşanmada mal rejimi dava tarihinden itibaren sona ermiş sayılır (m. 225); hangi malların edinilmiş mal olduğu bu tarihe göre belirlenir, değerleri ise tasfiye anında, uygulamada karar tarihine en yakın tarihteki rayiç değerle hesaplanır (m. 235). Araç girdiğiniz değerleri tasfiye anı değeri olarak kabul eder.
Bu hesap mahkeme kararının yerine geçer mi?
Hayır. Malların edinilmiş veya kişisel sayılması, değerlemesi, borçların hangi kesime ait olduğu ve kusur indirimi mahkemede bilirkişi raporuyla belirlenir. Araç kanundaki formülü girdiğiniz tutarlara uygular; 2002 öncesi edinilen mallar için mal ayrılığı rejimi geçerlidir.
Henüz değerlendirme yok
Bu uygulamayı değerlendiren ilk kişi siz olun!