Uyap'ın Ötesine Geçmek: Yapay Zeka Ile Emsal Karar Avcılığı

UYAP'ın ötesine geçmek: Yapay zeka ile emsal karar avcılığı

Hukuk dünyası, özellikle de avukatlık mesleği, sürekli bir bilgi akışı, sürekli bir araştırma demek benim için. Yıllardır bu piyasanın içindeyim, birçok farklı alanda çalıştım. Ceza hukuku, ticaret hukuku, belki de en çok gayrimenkul hukuku... Her birinde emsal kararların ne kadar kritik olduğunu defalarca gördüm. Hatta bazen bir dava dosyasını elimize aldığımızda, ilk yaptığımız şey, benzer davalarda verilmiş kararları taramak olurdu.

Ama gelin görün ki, yıllardır kullandığımız UYAP sistemi… Ah UYAP! Bazen öyle bir zaman yutuyor ki, bir dava için aradığınız tek bir emsal kararı bulmak için saatlerinizi harcadığınız oluyor. Hele bir de aradığınız karar biraz spesifikse, ya da belli bir mahkemenin, belli bir tarihten sonra verdiği kararları istiyorsanız… İşte o zaman hepten yandınız demektir. Ben de ilk başlarda böyleydim. UYAP'ın arama motoruyla saatlerce boğuşur, bulduğumu sandığım kararların aslında alakasız çıktığına tanık olurdum. Hatta bir keresinde, bir gayrimenkul davası için aradığım emsal kararı bulmak adına o kadar çok filtre kullandım ki, en sonunda UYAP'tan “hatalı sorgu” diye bir hata mesajı aldım. Kahkahayı basmıştım resmen!

Peki, çare ne? Yapay zeka mı?

İşte tam da bu noktada yapay zeka devreye giriyor. Açıkçası, birkaç yıl öncesine kadar ben de “yapay zeka, hukuk mu?” diye biraz mesafeli yaklaşıyordum. Hukuk gibi insan faktörünün, vicdanın, tecrübenin bu kadar önemli olduğu bir alanda, kodların ve algoritmaların ne kadar işe yarayacağını sorguluyordum. Ama sonra sektördeki bazı yenilikçi firmaların, yapay zeka destekli hukuk teknolojileri geliştirmeye başladığını gördüm. Ve bir baktım ki, benim yıllarca UYAP'ta boğuşarak bulduğum emsal kararları, bu sistemler saniyeler içinde önüme seriyor.

Benim deneyimime göre, bu tür sistemler UYAP'ın temel arama fonksiyonlarının çok ötesine geçiyor. Nasıl mı? Gelin size birkaç örnek vereyim:

• Doğal Dil İşleme (NLP) ile Anlama: Siz sisteme “Miras paylaşımında kardeşler arasındaki anlaşmazlıklar ve mahkeme kararları” gibi bir cümlenin tamamını yazdığınızda, sistem sadece anahtar kelimeleri değil, cümlenin anlamını da çözebiliyor. Bu sayede, sizin tam olarak ne aradığınızı anlayıp, en alakalı emsal kararları getiriyor. UYAP'ta böyle bir esneklik yok maalesef.
• Örüntü Tanıma ve İlişkilendirme: Yapay zeka, sadece kelime eşleştirmesi yapmıyor. Farklı davalardaki benzer hukuki argümanları, benzer sonuçları, hatta benzer hakimlerin eğilimlerini bile tespit edebiliyor. Bu, sizin göremediğiniz bağlantıları görmenizi sağlıyor. Mesela, bir hakim daha önce benzer bir konuda nasıl karar vermiş, bunu öğrenmek dava stratejinizi bambaşka bir boyuta taşıyabilir.
• Öğrenen Algoritmalar: Kullandıkça daha iyi hale geliyorlar. Siz sistemden bir karar istediğinizde ve “bu değil” dediğinizde, sistem bunu öğreniyor ve bir sonraki sefer daha isabetli sonuçlar üretiyor. Bu, zamanla sizin için kişiselleşmiş bir emsal karar arama motoru demek.

Peki, hangi sistemler var? Marka mı, yoksa teknoloji mi?

Açıkçası, bu alanda çalışan birkaç yerli ve yabancı firma var. Bazıları doğrudan “yapay zeka destekli emsal karar bulma” vaadiyle çıkıyor karşımıza. Benim ilk denediğim sistemlerden biri, bir teknoloji firmasının geliştirdiği “Hukuk Zekası” adını verdikleri bir platformdu. Başlangıçta biraz acemice bulsam da, özellikle gayrimenkul davalarındaki emsal kararları bulma hızım inanılmazdı. Bir davada, normalde 2-3 saatimi alacak bir araştırmayı, bu sistemle 15 dakikada bitirmiştim. Bu inanılmaz bir zaman tasarrufu!

Ancak burada dikkat etmeniz gereken bir nokta var. Her “yapay zeka” diyen sisteme hemen güvenmemek lazım. Bazıları sadece akıllı filtreleme sistemleri sunuyor olabilir. Gerçekten derinlemesine analiz yapabilen, doğal dil işleme yeteneği olan sistemleri tercih etmek önemli. Ben mesela, son zamanlarda veri analizi konusunda da uzmanlaşmış bir şirketin geliştirdiği bir sistemi daha çok kullanmaya başladım. Hem emsal kararları buluyor, hem de bu kararların hangi argümanlarla desteklendiğini, hangi sonuçlara yol açtığını özetliyor. Bu müthiş bir şey!

Başarı ve başarısızlık hikayeleri: Benim öğrendiklerim

Şunu itiraf etmeliyim ki, bu teknolojiye adapte olurken ilk başta bazı zorluklar yaşadım. Mesela, bir keresinde sistemin bana sunduğu bir emsal kararı o kadar güvenmiştim ki, dosyamda o karardaki argümanları birebir kullanmaya başladım. Sonra bir baktım ki, o karar benim davamla aslında o kadar da örtüşmüyor. Neden mi? Çünkü ben, sistemin sunduğu sonuçların sadece birer öneri olduğunu, yine de her kararı kendi dosyamın özelinde değerlendirmem gerektiğini unutmuşum. Yani, yapay zeka size bir harita çizebilir ama o haritayı okuyacak ve doğru yolu bulacak olan yine sizsiniz.

Bir de şöyle bir durum var: Yapay zeka, mevcut verilere dayanarak sonuç üretir. Eğer bir konuda henüz yeterli sayıda emsal karar oluşmamışsa, yapay zeka da size o kadar derinlemesine bir analiz sunamayabilir. Bu da bir sınırlılık tabii ki. Örneğin, yeni çıkan bir yönetmelikle ilgili ilk mahkeme kararları henüz çok azken, yapay zeka da size çok fazla veri sunamayacaktır.

Son söz: UYAP'ı bırakmalı mıyız?

Hayır, tabii ki UYAP'ı tamamen bırakmak gibi bir niyetim yok. UYAP hala resmi belgeleri görmek, dosyaların güncel durumunu takip etmek için vazgeçilmez bir platform. Ancak emsal karar araştırması gibi zaman alan ve büyük veri analizi gerektiren konularda, yapay zeka destekli araçlar gerçekten hayat kurtarıyor. Benim için artık bu araçlar, bir nevi “hukuki süper güç” gibi. Hem daha hızlı, hem daha doğru, hem de bazen benim gözümden kaçan detayları yakalayan bir yardımcı.

Siz de UYAP’ın o sonsuz arama sonuçlarında kaybolmaktan yorulduysanız, yapay zeka destekli emsal karar analiz araçlarını mutlaka denemenizi tavsiye ederim. Belki ilk başta biraz yabancı gelebilir ama emin olun, bir kere alıştıktan sonra vazgeçemeyeceksiniz. Unutmayın, teknoloji avukatların işini elinden almak için değil, işlerini daha iyi yapmaları için var!